Tanzimat’tan Cumhuriyete Devletin Modernleşme Sürecine Ziya Gökalp’in Etkisi

Abstract

Ziya Gökalp’in, yaşadığı dönem büyük mücadelelerin ve tartışmaların yaşandığı bir dönemdir. Bir taraftan Osmanlı İmparatorluğunun çöküşü, diğer taraftan Milli Mücadelenin verilmesi ve yeni bir devletin kurulması hadiselerini yakından yaşamış, eserlerinin, fikirlerinin, oluşumunda bu hadiselerin derin etkisi olmuştur. İçinde bulunduğu dönemde, İslamcılık, Osmanlıcılık ve Türkçülük akımları arasında derin görüş ayrılıkları ve tartışmalar yaşanmaktadır. Bu düşünce akımları arasında sentez yaparak, ülkenin koşullarına uyarlamaya çalışmaktadır. Gökalp eserlerinde öncellikle Osmanlı’nın yaşadığı kötü gidişin durdurulması, devletin yıkılmadan nasıl kurtarılacağı sorunları ile ilgilenmiştir. Tanzimat sonrası süreçte yaşanan modernleşme hareketi birçok alanda olduğu gibi devleti de yakından etkilemiştir. Modernleşme sürecinde Batı uygarlığının etkisi, nasıl olacağı, toplumun bundan nasıl etkileneceği dönemin aydınları tarafından tartışılmaktadır. Gökalp de bu tartışmalarda etkili bir rol oynamaktadır. Batı uygarlığının önemini vurgulamakta ancak bunun Batı’yı taklit etmek anlamına gelmediğini teknik ve bilimdeki gelişmelerin özelinde Batı’nın örnek alınmasının önemini vurgulamaktadır. Çalışma kapsamında Tanzimat sonrası dönemde yaşanan modernleşme sürecine, devletin yeniden yapılanmasına Ziya Gökalp’in bakışı, etkisi, düşünceleri tartışılmaktadır.