DETERMINATION of PREVALENCE and INCIDENCE of Salmonella spp. and Shigella spp. in SOME FOODS in IRAQ/SULAYMANIYAH/QALADZE

Abstract

Bu araştırmada; Irak/Sülaymaniye/Qaladze bölgesinde tüketime sunulan 10’ar adet (fabrika üretimi çiğ tavuk eti, köy üretimi çiğ tavuk eti, tavuk et döner, kırmızı et döner, çiğ köy yumurtası, pişirilmiş köy yumurtası, ev yapımı ayran, ev yapımı yoğurt, içme suyu ve yıkamada kullanılan su) olmak üzere toplam 100 adet örnek Salmonella ve Shigella türleri yönünden üç farklı besiyerinde incelenmiştir. Araştırmada Salmonella türlerinin tanımlanmasında ISO 6579, Shigella türlerinin tanımlanmasında EN ISO 21567 metodu referans olarak kullanılmıştır. Numunelerin % 58’i Salmonella ve Shigella türleri yönünden pozitif olarak belirlenmiştir. Kontamine olan 58 adet örneğin 45’i (% 77.60) Salmonella spp. ve 32’si (% 55.20) de Shigella spp. olarak tanımlanmıştır. Salmonella türleri içinde 17’si (% 37.70) S. enteritidis, 11’i (% 24.40) S. bongori, 8’i (% 17.70) S. typhimurium, 8’i (% 17.70) S. paratyphi ve 1’i (% 2.20) S. typhi olarak tespit edilirken; Shigella türleri içinde 16’sı (% 50.00) S. dysanteria, 6’sı (% 18.75) S. sonnei, 6’sı (% 18.75) S. flexneri ve 4’ü (% 12.50) S. boydii olarak belirlenmiştir. İncelenen gıda gruplarında Salmonella enfeksiyonu en sık olarak fabrika üretimi çiğ tavuk etleri, köy üretimi çiğ tavuk etleri ve çiğ köy yumurtalarında (% 80.00), Shigella enfeksiyonuna da en sık olarak yıkamada kullanılan sular (% 80.00) ile tavuk et dönerleri ile çiğ köy yumutalarında (% 50.00) rastlanılmıştır. Salmonella enfeksiyonu açısından ev yapımı yoğurtlar ve içme sularının güvenli olduğu tespit edilirken, Shigella enfeksiyonu açısından tüm gıda gruplarının potansiyel risk taşıdığı tespit edilmiştir. İstatistiksel olarak tavuk et döner örneklerindeki Salmonella spp. ile pH ve aw arasında pozitif yönde (p<0.01), kırmızı et döner örneklerinde pH ve aw arasında negatif yönde (p<0.05), ev yapımı ayran örneklerinde ise pozitif yönde (p<0.05) korelasyon tespit edilmiştir. Ev yapımı yoğurtlarda da Shigella spp. ile pH ve aw arasında pozitif yönde (p<0.01) bir korelasyon belirlenmiştir. Sonuç olarak bölgede tüketime sunulan ve incelenen örneklerde Salmonella ve Shigella türlerine rastlanma oranları oldukça yüksek bulunmuş ve bu ürünlerin halk sağlığı açısından potansiyel bir risk oluşturabileceği kanaatine varılmıştır.