TİCARİ AÇIKLIK ve ÇEVRE KİRLİLİĞİ İLİŞKİSİNE YÖNELİK AMPİRİK KANITLAR; MINT ÜLKELERİ ÖRNEĞİ

Abstract

Dünyada çevre sorunlarına yönelik artan farkındalık düzeyi, özellikle gelişmiş ülkelerde sıkı çevre kurallarının oluşmasına katkı sağlamıştır. Ancak birçok gelişmekte olan ülke, iktisadi kaygılar nedeniyle çevre kurallarını görece esnek tutmuşlardır. Bu durum insan-doğa ilişkisine zarar veren ve çevresel sorunlara neden olan endüstrilerin, gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere kaymasına yol açmakta ve söz konusu ülkelerin kirlilik sığınağına dönüşmesine neden olmaktadır Bu çalışmanın temel amacı, son yıllarda dünya ekonomisinde öne çıkan MINT ülkelerinde (Meksika, Endonezya, Nijerya ve Türkiye) ticari açıklık düzeyinin karbon emisyonları üzerindeki etkisini çözümlemek ve söz konusu ülkelerde çevre kirliğine dair hipotezlerden olan kirlilik sığınağı ve kirlilik hale hipotezlerinin geçerliliğini test etmektir. Çalışma 1960–2021 yılları arası dönemde zaman serisi verileri kullanılarak analiz edilmiştir. Değişkenler arasındaki koentegrasyon analizi için ARDL (Auto Regressive Distributed Lag) sınır testi yaklaşımı kullanılmıştır. Değişkenlerin nedensellik ilişkisi ise Breitung-Candelon Frekans alanı metodu ile çözümlenmiş ve son olarak parametre tahmininde OLS ve FMOLS yöntemleri kullanılmıştır. Parametre sonuçlarına göre; MINT ülkelerinde kirlilik sığınağı hipotezinin geçerli olduğu sonucuna varılmıştır.