Temettuat defterlerine göre Zağra-i Atîk kazasında meslekler (H.1261/1845)

Abstract

Osmanlı Devleti, kurulduğu andan itibaren nizam-ı âleme dirlik ve düzen getirme gayreti içinde olmuş, bunu yalnızca askeri ve siyasi gücüyle değil aynı zamanda sosyoekonomik gücüyle de sağlamaya çalışmıştır. Bilhassa gündelik hayatın devamlılığı ve refahı için güveni, adaleti, hürriyeti ve iaşe teminini düstur bilerek fethettiği yerlerin şen ve abad olması için azami ölçüde gayret göstermiştir. Bu minvalde han, medrese, cami, çarşı ve pazarlarla imar edilen şehirler ahilik ruhuyla temellendirilen lonca teşkilatı sayesinde de muhtelif iktisadi faaliyetlerle güçlendirilmiştir. Yerleşim yerlerinde faaliyet gösteren esnaf ve zanaatkârlar, ahalinin ihtiyaç duyduğu malları temin etmişlerdir. Böylece sosyoekonomik hayatta arz-talep dengesinin sağlanmasında mühim rol oynayan esnaflar, her dönem dikkat çekmişlerdir. Esnaf ve sanatkârlar, Osmanlı'nın hem yerel hem de uluslararası pazarlarında etkin rol oynamışlardır. Bu nedenledir ki Osmanlı'daki esnaf grupları ve esnaflık faaliyetleri üzerine çeşitli bilimsel araştırmalar yapılmıştır. Yapılan araştırmalarda esnaf teşkilatının yapılanmasına, esnaf faaliyetlerine ve icra edilen esnaflık türlerine dikkat çekilmiştir. Söz konusu bu araştırma, Osmanlı'nın Balkanlardaki önemli merkezlerinden biri olan Edirne sancağına bağlı Zağra-i Atîk kazasındaki mesleki faaliyetlerin irdelenmesine odaklanmaktadır. Araştırmada incelenen bölgeye mahsus Temettuat Defterleri kullanılmıştır. Buradan elde edilen veriler doğrultusunda kazada yürütülen esnaflık faaliyetlerinin dağılımı ile bölge ahalisinin hangi meslekler etrafında yoğunlaştığı üzerine birtakım önemli tespit ve verilere ulaşılmıştır.

Since its foundation, the Ottoman Empire endeavored to bring order and stability to the world striving to achieve this not only through its military and political power but also by fostering socio-economic strength. In particular, it adopted the principles of ensuring security, justice, freedom, and the provision of essential goods and services as fundamental aims for the continuity and prosperity of daily life, and made every effort to render the lands it conquered prosperous and well-populated. In this regard, cities were developed through the construction of caravanserais, madrasas, mosques, markets and bazaars and were further reinforced by a variety of economic activities enabled through the guild system which was grounded in the ethos of ahilik. Artisans and craftsmen operating in residential areas supplied the goods required by the population. Thus, tradesmen, who played a significant role in maintaining the balance of supply and demand within socio-economic life, consistently drew attention throughout different periods of Ottoman history. Artisans and craftsmen were actively engaged in both the local and international markets of the Ottoman Empire. For this reason, a considerable body of scholarly research has focused on the guild groups and artisanal activities within the Ottoman context. These studies have emphasized the organizational structure of the guilds, the nature of artisanal activities, and the types of crafts practiced. This particular study focuses on examining the professional and artisanal activities in the district of Zağra-i Atîk, which was affiliated with the Edirne Sanjak one of the key administrative centers in the Ottoman Balkans. The research makes use of Temettuat Registers specific to the region and period under examination. Based on the data derived from registers significant findings have been obtained regarding the distribution of artisanal professions in the district and the occupational branches around which the local population was concentrated.