DARA'DAN (ANASTASIOPOLIS) BATI AKDENİZ (KUZEY AFRİKA-GÜNEY İSPANYA ‘?’) SERAMİKLERİ

Abstract

Dara (Anastasiopolis) Antik kenti, Mardin ili, Artuklu ilçesine bağlı Dara mahallesinde yer almaktadır. Mardin merkezinin 30 km güneydoğusunda yer alan Dara (Anastasiopolis) özellikle 6. yüzyıldaki sınır garnizonu olması ile Geç Antik Dönemi en iyi yansıtan kentlerdendir. 1986 yılından bu yana Dara (Anastasiopolis) Antik kentinde çoğunluğu kesintili olmakla birlikte yapılan kazı çalışmalarında çok sayıda seramik buluntu ile karşılaşılmıştır. Bu buluntular, kentteki yeme-içme kültürüne ilişkin önemli ipuçları vermekle birlikte özellikle kentin ticari ilişkileri açısından da çok değerli bilgileri içinde barındırmaktadır. Dara’da (Anastasiopolis) beş adet Kuzey Afrika-Güney İspanya üretimli amphora, altı adet Afrika kırmızı astarlı çanak/tabak/kâse ve üç adet Afrika kırmızı astarlı çanak/tabak/kâselerin taklidi niteliğinde olan varyantları olmak üzere toplam 14 adet çoğunluğu Kuzey Afrika ve olasılık dâhilinde Güney İspanya Bölgesi üretimli ithal seramikler tespit edilmiştir. Roma İmparatorluğu’nun en batı sınırlarını teşkil eden Kuzey Afrika ve Güney İspanya üretimli bu seramiklerin yine Roma İmparatorluğu’nun en doğu sınırlarından birisi olan Dara’da (Anastasiopolis) bile ele geçmiş olması dönemi içerisinde muazzam bir deniz ve kara ticaretinin varlığını seramik verileri ışığında kanıtlamaktadır. Bu seramiklerin kesin olmamakla birlikte en erken 4. yüzyıl daha çok 5. ve 6. yüzyıl örnekleri olan ve de kısmen 7. yüzyıl ortalarına kadar da kullanıldığı bilinmektedir. Büyük olasılıkla özellikle zeytinyağı ve şarap gibi sıvı ürünleri taşıma da kullanılan amphora bulguları, Dara’nın (Anastasiopolis) İmparator I. Anastasius Dönemi’nde (491-518) -504/505-507 yılları arasında- kurulması sonrasında özellikle I. Iustinianus Dönemi’nde (527-565) bölgede yaşanan Roma-Sasani savaşları sırasında kente erzak yardımı amaçlı getirilmiş olduğunu düşündürmektedir. Ancak, buluntular içerisinde 6. yüzyıldan daha erken amphora bulgularının olması kentin garnizon olarak kuruluşundan önce de aracılar vasıtasıyla Afrika ile ticaretin olduğunu göstermektedir. Ayrıca, Roma İmparatorluğu’nun dönemi içerisindeki en kaliteli seramiklerinden olan Afrika kırmızı astarlı seramiklerinin Dara’daki (Anastasiopolis) varlığı da kentte elit bir grup tarafından bu tür çanak/tabak/kâselerin sofralarında kullanılmış olduğuna işaret etmektedir.