YETİŞKİN VE ERGEN SPORCULAR İÇİN ZİHİNSEL DAYANIKLILIK İNDEKSİNİN TÜRKÇEYE UYARLAMA ÇALIŞMASI

Abstract

Bu araştırmada, Zihinsel Dayanıklılık İndeksi'nin (MTQ-8) ergen ve yetişkin sporcular için Türk kültür ve diline uygunluğunun değerlendirilerek Türkçeye uyarlama çalışmasının gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma grubunu (n=247) farklı branşlarda (futbol, bocce, oryantring, atletizm, basketbol, voleybol, yüzme, taekwondo, tenis, hentbol, güreş, okçuluk, boks) spor yapan 90 ergen sporcu (kadın=36; yaş=13,51±2,03; spor yılı=2,78±2,43 ve erkek=54; yaş=12,11±1,98; spor yılı=1,79±1,36) ve 157 yetişkin sporcu (kadın=61; yaş=21,55±4,82; spor yılı=6,01±4,22 ve erkek=96; yaş=22,32±4,39; spor yılı=6,80±4,55) oluşturmaktadır. Bu araştırmada, veri toplama aracı olarak Daniel F. Gucciardi tarafından geliştirilen, sekiz maddeden ve tek bir alt boyuttan oluşan Zihinsel Dayanıklılık İndeksi tercih edilmiştir. İndeksin araştırmada kullanımına ilişkin gerekli etik izinler, geliştirici ile e-posta yoluyla kurulan iletişim sonucunda temin edilmiştir. İzinler alındıktan sonra çeviri çalışmalarına başlanmıştır. Çeviri-geri çeviri aşamasında alanda uzman kişiler tarafından maddeler değerlendirilmiştir. Karşılaştırma sonucunda ölçeğin maddeleri şekilsel ve anlamsal olarak incelenmiş ve kaynak dilden hedef dile çeviri açısından önemli olan son aşamada ise yeterli olduğu anlaşılmıştır. Veri analizi aşamasında çalışmanın DFA (Doğrulayıcı faktör analizi) bulgularına göre zihinsel dayanıklılık ergen formundan elde edilen uyum indeksleri X2/df=1.164; p<.01, SRMR=.084, RMSEA=.043, GFI=.94 IFI=.98, CFI=.98, NFI=.91 ve zihinsel dayanıklılık yetişkin formunda tespit edilen uyum indeks değerlerinin de X2/df=1.831; p<.01, SRMR=.087, RMSEA=.073, GFI=.94, IFI=.97, CFI=.97, NFI=.95 şeklinde olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak zihinsel dayanıklılık indeksinin Türkçe formunun ergen ve yetişkin sporcular için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte ölçüm aracının farklı kitlelerde (engelli, sedanter, kamu personeli vb.) uygunluğunun değerlendirilmesi de sonraki çalışmalarda önerilmektedir.