İBN HAMDÛN’UN ET-TEZKİRÜTU’L-HAMDÛNİYYE ADLI ESERİ BAĞLAMINDA ARAP KÜLTÜR VE EDEBİYATINDA HEDİYE

Abstract

Birçok toplumda olduğu gibi eski Arap toplumunda da insanlar sevgilerini, sevinçlerini, takdirlerini göstermek için hediyeleşirlerdi. Bazen de belayı uzak tutmak, birini kendine bağlamak, birini etkilemek, birinin öfkesini yatıştırmak ya da birinden bir şey istemek için birbirlerine hediye verirlerdi. Hediye takdim edilirken söylenen sözler, hediye edilen nesnelerin niteliği, hediye alan ve verenin tutumları gibi açılardan hediye konusu, bir motif olarak klasik Arap edebiyatı kaynaklarında yerini almıştı. Bu kaynaklardan biri hicrî VI. yüzyılda yaşamış bir edebiyatçı, şair ve tarihçi olan İbn Hamdûn’un et-Tezkiretü’l-Hamdûniyye adlı eseridir. Oldukça hacimli olan bu eser siyaset, ahlak, fıkralar, şiirler, hutbeler ve atasözleri gibi daha birçok konuyu ihtiva eden ansiklopedik mahiyetteki bir klasik Arap edebiyatı kaynağıdır. Söz konusu eser hediye geleneği ile ilgili nesir ve şiirden birçok rivâyeti de bir araya getirmiştir. Bu çalışmada adı geçen edebî kaynağa yansıdığı ölçüde Arap kültür ve edebiyatında hediye olgusu araştırılmıştır