KİM DAHA YOKSUN HİSSEDİYOR: YAŞ VE EĞİTİMİN YOKSUNLUK ALGISI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Abstract

Türkiye’de kendisini kim daha yoksun hissediyor? Bu yoksunluk algısının ortaya çıkmasında demografik etkenlerin rolü nedir? Bu çalışma en temelde bu sorulara bir cevap arayışıdır. Bu doğrultuda ilk olarak, göreli yoksunluk algısının dört modelini inceledik. Sırasıyla, Davis’in, Runciman’ın, Gurr’un ve Crosby’nin yoksunluğu açıklama modellerine yer verdik. Dört modelin de değindiği ortak nokta, göreli yoksunluk algısının en temelde bireysel veya grup düzeyinde meydana gelen sosyal karşılaştırmalara dayanması olmuştur. Yoksunluk algısı bir zihin durumunu ifade eder ve kişinin kendisinin ya da ait olduğu bir grubun bir referans noktasıyla karşılaştırıldığında dezavantajlı olduğu durumda ortaya çıkar. Türkiye’de insanlar arasındaki bu karşılaştırmalardaki en önemli referans noktalarından biri ise desteklenen siyasi parti türüdür. İkinci olarak, Türkiye’de siyasi parti türüne göre ortaya çıkan göreli yoksunluk algısının oluşumunda yaş ve eğitimin etkisi inceledik. Elde edilen analiz sonuçlarına göre, siyasi parti türüne göre ortaya çıkan göreli yoksunluk algısı yaş düzeyine bağlı olarak farklılaşmaktayken, eğitim düzeyine bağlı olarak farklılaşmamaktadır. 2002 krizini yaşamamış, 2002-2013 yılları arasındaki ekonomik gelişmeye tanık olmuş 18-24 yaş arası katılımcılar kendilerini daha yoksun ve mutsuz hissediyorlarken, 2002 krizini ve öncesindeki 80’li ve 90’lı yılları yaşamış olan daha yaşlı katılımcılar, gençlere göre daha az yoksunluk ve hoşnutsuzluk hissediyorlar.