Orhan Veli Kanık’ın “Denize Doğru” Hikâyesinin Yeni Eleştiri Kuramı Bağlamında İncelenmesi

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Orhan Veli Kanık’ın “Denize Doğru” adlı hikâyesini Yeni Eleştiri edebiyat kuramı çerçevesinde incelemektir. Yeni Eleştiri, metni kendi iç yapısıyla çözümlemeye dayanan metin merkezli bir kuramdır. Bu kurama göre bir edebiyat eseri; yazarından, okurundan ve dönemin tarihsel koşullarından bağımsız olarak ele alınmalıdır. Araştırmada; hikâyede yer alan kişiler, mekânlar, zamanlar, nesneler, anlatım teknikleri, temalar ve dil anlatım özellikleri nitel araştırma yöntemlerinden doküman analiziyle incelenmiştir. Hikâye, deniz özlemi ve özgürlük arayışı etrafında kurgulanmıştır. Ana karakterin bu arayışı ekonomik kaygılar ve varoluşsal sorgulamalarla harmanlanmıştır. Metnin sonunda yıllardır özlem duyulan denize kavuşulmuştur. Deniz kavramı özgürlük ve umudu, bataklık mücadele ve varoluşsal sorgulamaları, kara şehri ise sıkışmışlık ve durağanlığı temsil etmektedir. Zaman ise ana karakterin iç dünyasındaki çatışmaları yansıtan bir araç olarak kullanılmıştır. Deniz ve para ile ilgili kavram alanına giren nesneler de özgürlük arzusuyla maddi kaygılar arasındaki ikilemi etkili şekilde ortaya koymuştur. Sonuç itibarıyla, “Denize Doğru” hikâyesi, anlatım teknikleri ve dil anlatım özellikleriyle insanın özgürlük arayışını insan-doğa ilişkisini, varoluşsal sorgulamalarını özellikle hasret temasını kullanarak nitelikli şekilde işleyen bir edebî eser olarak görülmektedir.