Mehmet Âkif’in Kur’an’a vukûfiyeti ve Safahat’taki manzum tefsirleri

Abstract

Milli şairimiz Mehmet Akif iyi bir şair olmasının yanında yaşadığı çağa fikir ve eserleriyle damga vurmuş önemli bir düşünür ve aynı zamanda Kur’an alanında yaptığı çalışmalarla da göz dolduran bir müfessirdir. Kur’an’la olan irtibatı kendi hayatının hemen her safhasına yayılmış ve yazdığı şiirlerinde de Kur’an’dan aldığı ilhamı yansıtmıştır. Devrinin öncü düşünce dergilerinin tefsir sayfalarına editörlük ve yazarlık yapmış; Cumhuriyet döneminin ilk yıllarında Diyanet İşleri Başkanlığının bir projesi olan Kur’an meali hazırlama görevi kendisine tevdi edilmiştir. Hicret ettiği Mısır’da meali hazırlamak için uzun yıllar çalıştıktan sonra gerek bir takım endişeleri gerekse çalışmasını yeterli görmemesi sebebiyle görevi iade etmiştir. Üç yılda müsveddesini hazırlayıp dört yılda tashih üzerinde çalıştığı mealinin basım tekliflerini reddetmiştir. En sonunda bir Türkiye seferinde eğer dönmez ise mealinin yakılması için arkadaşlarına vasiyette bulunmuş ve hastalığı sebebiyle Mısır’a geri dönemeyince de vasiyeti üzerine mealinin yakıldığı ile ilgili bilgiler kaynaklara yansımıştır. Her ne kadar mealinin yakılmayıp en azından bir kısmının kurtarıldığı ile ilgili haberler mevcut olsa da henüz bu husus teyit edilebilmiş değildir. Akif’in en önemli eserlerinden bir tanesi, değişik dönemlerde yazdığı şiirlerinden oluşan Safahat isimli eseridir. Bu eseri, gerek ayetleri şiirinin başlığına koyarak onları manzum olarak tefsir etmesi gerekse şiirlerinin hemen hemen tamamında Kur’an ve sünnetten mesajlar bulundurması sebebiyle bir manzum tefsir hükmündedir. Bu araştırmada, Akif’in Safahat’ında yaptığı manzum tefsirlerinden örnekler verilerek onun tefsir üslubu hakkında bir sonuca ulaşılmaya gayret edilecektir.