Elazığ İlinde Yetiştirilen Bazı Yerli Üzüm Çeşitlerinde Verim ve Kalite Özellikleri Arasındaki İlişkilerin Belirlenmesi

Abstract

Bu çalışmada, Elazığ ilinde yetiştirilen bazı yerli üzüm çeşitleri (Köhnü, Şilfoni, Ağın Beyazı, Kırmızı) ile bu çeşitlerin verim ve kalite (salkım ağırlığı, tane eni, tane boyu, tane ağırlığı pH, titre edilebilir asit, suda çözünebilir kuru madde) özellikleri arasındaki ilişkilerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, 2014 ve 2015 bağ bozumu döneminde omcalardan rastgele alınan salkımlarda, üzerinde durulan özellikler için laboratuvar koşullarında gerekli ölçüm ve analizler yapılmıştır. İlişkileri iki boyutlu uzayda göstermek amacıyla elde edilen veriler "Çoklu Faktör Analizi" ile analiz edilmiştir. Çoklu Faktör Analizi sonuçlarına göre; birinci ve ikinci faktörler için varyans açıklama oranları sırasıyla % 54.64 ve % 30.71 olarak bulunurken, toplam açıklanabilen varyans oranı % 85.35 olarak gerçekleşmiştir. Ele alınan verim ve kalite özellikleri için birinci boyuta göre Köhnü ve Şilfoni çeşitleri salkım ağrılığı dışındaki diğer özellikler ile pozitif ilişkili bulunurken, Ağın Beyazı ve Kırmızı çeşitleri ise aynı boyuta göre sadece salkım ağırlığı ile pozitif ilişkili bulunmuştur. Yaklaşık % 31 oranında varyansı açıklayan ikinci boyuta göre ise Şilfoni ve Kırmızı çeşitleri diğer iki çeşit ile farklı bölgelerde yer almıştır. Yine bu boyuta göre; pH, SÇKM ve tane boyu özellikleri diğer özellikler ile negatif korelasyonlu bulunmuştur. Sonuç olarak; çeşitler ile verim ve kalite özellikleri arasındaki ilişkilerin belirlenmesinin, yetiştiricilik açısından önemli olduğu ve bu ilişkileri belirlemede Çoklu Faktör Analizi’nin kullanılabileceği söylenebilir.