Diyarbakır ili Çınar ilçesi küçük ve orta ölçekli tarımişletmelerinde finansal okur-yazarlık düzeyinin vemaliyet yönetimi uygulamalarının belirlenmesi

Abstract

Bu çalışma, Diyarbakır ili Çınar ilçesinde faaliyet gösteren küçük ve orta ölçekli tarım işletmelerinin finansal okuryazarlık düzeyleri ile maliyet yönetimi konusundaki bilgi ve uygulamalarını incelemeyi amaçlamaktadır. Tarımsal üretimin bölge ekonomisindeki belirleyici rolü dikkate alınarak, işletme sahiplerinin finansal karar alma süreçlerinde karşılaştıkları sorunlar ve bu sorunların işletme performansı üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden tarama deseni kullanılarak yürütülmüştür. Çalışmanın evrenini, Diyarbakır İl Tarım ve Orman Müdürlüğü Çınar İlçe Müdürlüğü Çiftçi Kayıt Sistemine kayıtlı 3671 tarım işletmesi arasından oluşturmaktadır. Örneklem, basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle belirlenen 417 işletme yöneticisinden oluşmuştur. Veriler, İşletme Bilgi Formu, Finansal Okuryazarlık Ölçeği ve Maliyet Yönetimi Bilgisi Ölçeği aracılığıyla toplanmış ve SPSS 27 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sürecinde frekans analizleri, bağımsız örneklem t-testi, One-Way ANOVA, Kruskal Wallis-H ve Pearson korelasyon analizleri uygulanmıştır. Elde edilen bulgular, işletme sahiplerinin finansal okuryazarlık düzeyleri ile maliyet yönetimi bilgileri arasında pozitif yönlü ve çok güçlü düzeyde anlamlı bir ilişki bulunduğunu ortaya koymuştur. Ayrıca, düşük finansal okuryazarlık düzeyinin maliyetlerin etkin yönetilememesine ve işletme kârlılığının azalmasına yol açtığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, tarım işletmelerinde sürdürülebilirliğin sağlanabilmesi için finansal okuryazarlık ve maliyet yönetimi konularında eğitim ve destek mekanizmalarının güçlendirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.This study aims to examine the financial literacy levels of small and medium-sized agricultural enterprises operating in the Çınar district of Diyarbakır province, as well as their knowledge and practices regarding cost management. Given the decisive role of agricultural production in the regional economy, the study addresses the challenges farm owners face in their financial decision- making processes and the effects of these challenges on farm performance. The research was conducted using a survey design, one of the quantitative research methods. The study population consists of 3,671 agricultural enterprises registered in the Farmer Registration System of the Çınar District Directorate, under the Diyarbakır Provincial Directorate of Agriculture and Forestry. The sample consisted of 417 enterprise managers selected using simple random sampling. Data were collected using the Farm Information Form, the Financial Literacy Scale, and the Cost Management Knowledge Scale, and analyzed using SPSS 27. During the analysis process, frequency analyses, the independent samples t-test, one-way ANOVA, the Kruskal-Wallis H test, and Pearson correlation analyses were applied. The findings revealed a positive, highly significant relationship between business owners' levels of financial literacy and their knowledge of cost management. Furthermore, it was determined that low levels of financial literacy lead to ineffective cost management and a decline in business profitability. In conclusion, it is believed that in order to ensure sustainability in agricultural enterprises, training and support mechanisms in the areas of financial literacy and cost management must be strengthened.