II. Abdülhamid Dönemi'nde Modern Eğitimin Kurumsallaşması: Konya Vilayeti Örneği

Abstract

Osmanlı Devleti’nin 19. yüzyıldaki modernleşme çabaları özellikle Tanzimat Dönemi ile ivme kazanmış ve bu dönem birçok alanda modernleşme pratiğinin izlendiği ve bunların uygulanmaya konulduğu tarihsel bir sürece şahitlik etmiştir. Bu tarihsel süreç, askeri teknolojinin modernleştirilmesinden demir yolu hatlarının inşasına, telgraf hatlarından yeni eğitim kurumlarına kadar geniş bir yelpazede bir değişim ve dönüşümü mümkün kılmıştır. Değişim ve dönüşümün yaşandığı bu yıllarda aynı zamanda ülkedeki eğitim kurumlarının modernleştirilmesine çalışılmış ve bu anlamda başkent İstanbul örnek bir model olarak sunulurken Anadolu coğrafyasının önemli vilayetlerinden biri olan Konya’da da eğitimin modernleştirilmesine çalışılmış ve özellikle II. Abdülhamid dönemiyle birlikte 1880’lerden sonra vilayet genelinde önemli bir kurumsallaşma söz konusu olmuştur. Bu kurumsallaşma modern eğitim kurumlarını vilayetin birçok sancak ve kazasında daha görünür hale getirirken aynı zamanda geleneksel eğitim kurumları olan medreseler de bu dönemde önemini korumaya devam etmiştir. Araştırmamızda eğitim alanındaki bu düalizm ve eğitimin kurumsallaşması Konya Vilayeti özelinde istatistiki olarak açıklanmaya çalışılacak ve bu şekilde 1880’lerden 1910’lu yıllara değin vilayette bulunan iptidaî, rüştiye, idadi, hukuk mektebi ile sanayi mektebi gibi okullar ile yine gayrimüslimlere ait okullara dair malumat verilecektir. Bu şekilde Konya Vilayeti’nin özellikle 1880’lerden sonraki eğitim kurumlarının niceliği ile vilayetin sosyokültürel yaşamı açıklanmaya çalışılacaktır.