Dijital Çağda Nübüvvetin İşlevsel Dönüşümü: Tekno-Nebî Analojisi Üzerine Kelâmî Bir İnceleme

Abstract

Yapay zekâ teknolojisinin inşa ettiği yeni dünya görüşü ve kavram haritası, insanın kendisi hakkındaki idrakini köklü olarak değiştirmektedir. Bu değişim sürecinden payını, inancın konusu olan her kavram kaçınılmaz olarak almaktadır. Dinin öznesi olan insanda yaşanan her değişim, inancı etkilemektedir. Bizi, yeni teolojik perspektif ve açılımlara zorlayacağı aşikâr olan yapay zekâ ve dijital dinin; peygamberin epistemolojik ve aksiyolojik gücünü sarsması ve nübüvvet kurumundan rol çalma çabaları göze çarpmaktadır. Zira yapay zekâ, kullanıcılarda epistemik otoriteyi temsil ettiği vehmi yaratmaktadır. Günümüz dijital dünya deneyimlerinden yola çıkarak bir gelecek projeksiyonu sunacağımız çalışmamızda literatür taraması, nitel araştırma ve betimsel inceleme metotlarından istifade edilmiştir. Ele aldığımız konunun ilk olması hasebiyle alana katkı sağlayacağı umulmaktadır. Çalışmamızda, gelişen teknolojiyle kurduğu ilişkiye paralel olarak insanın ve hayatın dönüştüğü dolayısıyla kelâm ilminin teorik ve pratik önemini koruyabilmesi için kavram setini güncel tutması gerektiği sonucuna varılmıştır. Dinin, temel öğretiler ve anlayışla uyumunu koruyabilmesi için teknolojiyi bilinçli kullanmanın ve dijital okuryazarlığın temel parametrelerinin belirlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

The new worldview and conceptual map constructed by artificial intelligence technology is fundamentally changing human understanding of itself. Every concept that is the subject of faith inevitably shares in this process of change. Every change experienced by humans, who are the subject of religion, affects faith. It is clear that artificial intelligence and digital religion will force us to adopt new theological perspectives and approaches; their attempts to undermine the epistemological power of the prophet and usurp the role of the institution of prophecy are striking. Artificial intelligence creates the illusion that it represents epistemic authority in users. In our study, which will present a projection of the future based on today's digital world experiences, we have used literature review, qualitative research, and descriptive analysis methods. As this is the first study on the subject, it is hoped that it will contribute to the field. Our study concludes that, in parallel with the relationship established with developing technology, as humans and life transform, the science of kalam must keep its conceptual framework up to date in order to maintain its theoretical and practical importance. It is emphasized that, in order for religion to maintain its harmony with fundamental teachings and understanding, it is necessary to consciously use technology and determine the basic parameters of digital literacy.