Müdür-öğretmen iletişimi ve akademik iyimserlik ilişkisi: Öğretmen iyi oluşunun aracılık rolü

Abstract

Bu araştırmanın amacı, okul müdürlerinin öğretmenlerle kurdukları iletişimin öğretmenlerin akademik iyimserlik düzeyleri üzerindeki etkisini incelemek ve bu ilişkide öznel iyi oluşun aracı rolünü belirlemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modeline dayalı olarak tasarlanmıştır. Çalışmanın evrenini 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Siirt ilinde görev yapan ilkokul, ortaokul ve lise öğretmenleri oluşturmaktadır. Basit rastgele örnekleme yöntemiyle belirlenen örneklem grubunda 300'ün üzerinde öğretmen yer almaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Müdür–Öğretmen İletişimi Ölçeği, Öğretmen Öznel İyi Oluş Ölçeği ve Akademik İyimserlik Ölçeği kullanılmıştır. Veriler SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Normallik varsayımının sağlanmaması nedeniyle demografik karşılaştırmalarda parametrik olmayan testler (Mann–Whitney U, Kruskal–Wallis H) kullanılmış; değişkenler arasındaki ilişkiler Spearman korelasyon analizi ile incelenmiştir. Müdür–öğretmen iletişiminin akademik iyimserlik üzerindeki etkisinde öznel iyi oluşun aracı rolü, regresyon temelli aracılık analizi kapsamında 5.000 bootstrap örneklemi üzerinden test edilmiştir. Araştırma bulguları, müdür–öğretmen iletişiminin hem öğretmenlerin öznel iyi oluş düzeylerini hem de akademik iyimserlik düzeylerini anlamlı biçimde yordadığını göstermektedir. Öznel iyi oluşun akademik iyimserlik üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmuştur. Aracılık analizi sonuçları, öznel iyi oluşun müdür–öğretmen iletişimi ile akademik iyimserlik arasındaki ilişkide kısmi aracı rol üstlendiğini ortaya koymuştur. Bununla birlikte müdür–öğretmen iletişiminin akademik iyimserlik üzerindeki doğrudan etkisinin devam ettiği belirlenmiştir. Okul müdürü ile öğretmen arasında kurulan iletişimin niteliği, öğretmenlerin psikolojik iyi oluşlarını ve akademik yönelimlerini etkileyen önemli bir örgütsel faktör olarak değerlendirilmektedir. Bulgular, eğitim yönetimi alanında liderlik, psikolojik iyi oluş ve akademik iyimserlik arasındaki ilişkiye bütüncül bir bakış sunmaktadır.

The aim of this study is to examine the effect of principal–teacher communication on teachers' academic optimism and to determine the mediating role of subjective well-being in this relationship. The study was designed based on a correlational research model. The population consisted of primary, secondary, and high school teachers working in Siirt province during the 2024–2025 academic year. The sample, selected through simple random sampling, included more than 300 teachers. Data were collected using the Principal–Teacher Communication Scale, the Teacher Subjective Well-Being Scale, and the Academic Optimism Scale. The data were analyzed using SPSS. Since the assumption of normality was not met, non-parametric tests (Mann–Whitney U and Kruskal–Wallis H) were used for demographic comparisons, and Spearman correlation analysis was conducted to examine relationships among variables. The mediating role of subjective well-being in the relationship between principal–teacher communication and academic optimism was examined through regression-based mediation analysis using a bootstrapping procedure with 5,000 resamples. The findings indicated that principal–teacher communication significantly predicted both teachers' subjective well-being and academic optimism levels. Subjective well-being was found to have a significant effect on academic optimism. Mediation analysis revealed that subjective well-being played a partial mediating role in the relationship between principal–teacher communication and academic optimism. However, the direct effect of principal–teacher communication on academic optimism remained significant. In conclusion, the quality of communication between principals and teachers emerges as a critical organizational factor influencing teachers' psychological well-being and academic orientation. The findings provide a comprehensive perspective on the relationship among leadership, psychological well-being, and academic optimism within the field of educational administration.