Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Bağlamında Düşünme ve Akademik Düşünme Kavramları

Abstract

Düşünme; varlıklar arasındaki ilişkileri anlama, onları bir araya getirme, birbirinden ayırma ve karşılaştırma yapabilme yeteneğidir. Yaratıcı düşünme, analitik düşünme, algoritmik düşünme, eleştirel düşünme gibi birçok düşünme türü mevcuttur. Türkçe alan yazında pek fazla ele alınmamış olan akademik düşünme ise bilimsel süreçlerin etkin bir şekilde rol oynadığı bir düşünme türüdür. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Türkçe Öğretim Programı’nda bu kavram, “Akademik Düşünme Dünyası” adıyla 8. sınıf düzeyinde ayrı bir tema olarak yer almıştır. Fakat bu kavramla ilgili öğretim programı içerisinde “akademik düşünme” ve “akademik düşünce” şeklinde bir kavram karmaşası mevcuttur. Araştırmanın amacı Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı’nda yer alan düşünme ve akademik düşünme becerilerini incelemek ve bu becerilerle ilgili Akademik Düşünme Dünyası teması çerçevesinde etkinlik önerileri ortaya koymaktır. Bu bağlamda nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Çalışmada, ilgili temada yer alan düşünme ve düşünme türleri, bilim ve proje hazırlama süreci başlıkları ve bunların alt başlıkları detaylı bir şekilde ele alınmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öncelikle öğretim programı içindeki kavram karışıklığının giderilmesi ve akademik düşünme kavramının alan yazında yaygınlaştırılarak ortaokul düzeyinden itibaren önemsenmesi savunulmaktadır. Literatür taramasında ortaya konan ve etkinlik önerilerinde uygulaması yapılan kısımların da yeni ders kitaplarını hazırlayanlar, öğretmenler ve araştırmacılar tarafından dikkate alınması önerilmektedir.