Türlerarası melezleme ile elde edilen Prunus cinsi bazı anaç adaylarının ın-vitro koşullarda üretimi

Abstract

Bu çalışma melezleme ile elde edilen Prunus cinsine ait 36 adet anaç adayının in-vitro koşullarda doku kültürüyle üretilebilme olanaklarının araştırılması için Kahramanmaraş Doğu Akdeniz Geçit Kuşağı Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü doku kültürü laboratuvarlarında 2018 ile 2019 yılları arasında yürütülmüştür. Çelikle çoğaltma çalışmaları tamamlanmış ve olumlu sonuçlar alınmış 36 adet anaç adayının in vitro koşullarda kardeş bitkicik oluşturabilme anlaşılabilmesi için ortalama sürgün sayısı (adet) ve ortalama sürgün uzunluğu (mm), köklenme durumlarının anlaşılabilmesi için ise ortalama kök sayısı (adet) ve ortalama kök uzunluğu (mm) parametrelerinin gözlemleri yapılmıştır. Hormon konsantrasyonlarının explantlardaki kardeş sürgün sayısına olan etkilerine en yüksek kardeş sürgün sayısının BA 0.5 mg/l uygulamasında 3.51 adet ile yer aldığı, bunu sırasıyla BA 1 mg/l ve Kontrol uygulamalarının sırasıyla 2.96 ve 0.97 adet ile izlediği tespit edilmiştir. Klon anacı adayı genotiplerin in vitro çoğaltımında en yüksek kardeş bitki sayısının FG-52 anacında 5.22, FG-71 anacında ise 5.16 adet olduğu, bu iki anacı kontrol grubu anaçları olan GN-22 (5.15 adet) ve GF 677 (4.82 adet) standart anaçlarının izlediği çalışmada belirlenmiştir. En düşük kardeş sürgün sayısının ise NGF-14 (0.41 adet) ve NG-5 (0.44 adet) anacında olduğu tespit edilmiştir. Seçilmiş anaçların sürgün uzunluğu değerlerine bakıldığında en yüksek sürgün uzunluğunun FG-57 anacında 21.59 mm olduğu gözlenmiştir. Bununla beraber in vitro çalışmasına dâhil edilen anaçların çoğunluğunun sürgün uzunluğu değerlerinin istatistiksel olarak (14-21 mm arasında) aynı grup içerisinde kalacak şekilde oldukça ümitvar değerler aldıkları dikkati çekmiştir. İn vitro kardeşlenme çalışmasına genel olarak bakıldığında sitokinin kökenli BA hormonunun 1 mg/l konsantrasyonun kardeşlenmede olumlu etkide bulunduğu, anaçlar içerisinde ise önemli bir ticari kriter olan bitki kardeşlenme sayısı bakımından özellikle NG-1, FG-70, FG-52,FG-28,FG-73 anaçlarının ümitvar nitelik taşıdıkları dikkati çekmektedir. Klon anacı adayı genotiplerin in vitro çoğaltımında kök sayısı bakımından explant başına en yüksek köklenme sayısının FG-69 anaç adayında10.35 adet olduğu, bu değerin istatistiksel olarak tüm gruptan farklı olduğu görülmüştür. En düşük kök sayısı değerinin ise GA-4’de (1.22 adet) oluştuğu çalışmadan anlaşılmıştır. In vitro koşullarda, gelişme performansları da dikkate alındığında çalışma sonunda en iyi sonuçların FG-52, FG-69 ve NG-1 anaç adayı genotiplerinde olduğu sonucuna varılmıştır.