Zaruret ve maslahat durumlarında islam hukukunun biyoetik konulara yaklaşımı (genetik müdahaleler örneği)

Abstract

Bu çalışma, İslam hukuku çerçevesinde biyoetik meseleleri zaruret ve maslahat ilkeleri bağlamında ele almakta ve özellikle genetik müdahaleler gibi modern biyoteknolojik konuların etik boyutlarını değerlendirerek, İslam hukukunun bu tür çağdaş sorunlara nasıl yaklaşım sergilediğini analiz etmektedir. Tezimiz biyoetik disiplinin tanımını, tarihsel seyrini ve ilkelerini detaylandırarak başlamış; özerklik, zarar vermeme, fayda sağlama ve adalet gibi biyoetik ilkelerinin İslam hukuku ile kesişim noktalarını ortaya koymuştur. Ayrıca insan onuru ve insan hayatının kutsallığı gibi temel kavramlar ışığında, İslam hukuku ile biyoetik arasındaki ilişkiler değerlendirilmiştir. Tezimizde genetik müdahalelerin biyoetik bağlamda tartışılması, zaruret ve maslahat ilkeleri çerçevesinde ele alınmış ve İslam hukukunun bu gibi durumlarda hangi çözüm yollarını sunduğu ortaya konulmuştur. Bu mivalde zaruret ve maslahat kavramlarının, biyoetik meselelerin çözümünde oynadığı kritik role vurgu yapılmıştır. Bununla birlikte tezimiz, İslam hukukunun dinamik yapısının biyoetik meselelerdeki çözüm odaklı yaklaşımını gözler önüne sererek, modern bilimsel gelişmelerin, etik ve dini yaklaşımlarla uyumlu bir şekilde ele alınabileceğini göstermektedir.

This study examines bioethical issues within the framework of Islamic law, focusing on the principles of necessity (zarurat) and public interest (maslahah). It evaluates the ethical dimensions of modern biotechnological issues, particularly genetic interventions, and analyzes how Islamic law addresses such contemporary challenges. Our thesis begins by detailing the definition, historical development, and principles of the bioethics discipline, highlighting the intersections between bioethical principles—such as autonomy, non-maleficence, beneficence, and justice—and Islamic law. It also evaluates the relationship between Islamic law and bioethics in light of fundamental concepts like human dignity and the sanctity of human life. The thesis discusses the debates surrounding genetic interventions in the context of bioethics, analyzing them through the principles of necessity and public interest, and outlines the solutions Islamic law offers in such scenarios. In this regard, it emphasizes the critical role of necessity and public interest in resolving bioethical issues. Additionally, the thesis demonstrates how the dynamic structure of Islamic law provides a solution-oriented approach to bioethical issues, illustrating that modern scientific advancements can be addressed in harmony with ethical and religious perspectives.