Psikolojik danışmanların okullarda akran zorbalığına yönelik krize müdahalede kullandıkları başa çıkma stratejilerinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırma, psikolojik danışmanların okullarda akran zorbalığı durumlarına yönelik krize müdahalede kullandıkları başa çıkma stratejilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nicel ve nitel verilerin birlikte toplandığı ve ayrı ayrı analiz edildiği karma yöntem desenlerinden biri olan yakınsayan paralel karma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunun evrenini Siirt ilinde görev yapan psikolojik danışmanlar, örneklemini ise Siirt il ve ilçelerinde çalışan 148 psikolojik danışman oluşturmaktadır. Örnekleme katılan psikolojik danışmanlar, random (rastgele) örnekleme yöntemiyle seçilmiştir. Nitel boyutta ise çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu anaokulu, ilkokul, ortaokul ve lise kademelerinde görev yapan 14 psikolojik danışman oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel boyutunda veri toplama aracı olarak Mete-Otlu (2011) tarafından geliştirilen "Krize müdahalede kullanılan başa çıkma stratejileri envanteri", nitel boyutta ise araştırmacı tarafından oluşturulmuş yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Araştırmada nicel verilerin analizinde, bilgisayar paket programı kullanılarak normallik testi sonrasında veriler analiz edilmiştir. Yapılan test sonucunda bağımsız örneklem t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yapılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda elde edilen verilerin analizi için MAXQDA 20 programı kullanılmış ve veriler içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırmanın nicel verilerinden elde edilen sonuçlara göre envanter alt boyutları ile cinsiyet, mesleki kıdem, algılanan sosyoekonomik düzey ve lisansüstü eğitim alma durumu arasında anlamlı farklılık bulunmamıştır. Psikolojik danışmanların krize müdahaleye yönelik eğitim alma durumları ile kriz durumunun değerlendirilmesi alt boyutunda ise anlamlı farklılığın olduğu görülmüştür. Psikolojik danışmanların çalıştıkları okul kademesi ile başa çıkma becerisi kazandırma ve sosyal ağ oluşturma alt boyutlarında da anlamlı bir fark tespit edilmiştir. Nitel verilere ilişkin elde edilen sonuçlara göre okullarda en fazla karşılaşılan akran zorbalığı türünün fiziksel ve sözel zorbalık türleri olduğu saptanmıştır. Araştırmada zorbalık olaylarının otorite eksikliğinin yaşandığı alanlarda ortaya çıktığı aynı zamanda öğrencilerin zorbaca davranış göstermelerinde çevre ve ailenin rol model etkisi ve otorite eksikliği olduğu belirlenmiştir.This study aims to examine the coping strategies used by psychological counselors in crisis intervention for peer bullying situations in schools. The convergent parallel mixed-methods design, one of the mixed-methods designs in which quantitative and qualitative data are collected together and analyzed separately, was used in the study. The population of the quantitative dimension of the research consists of psychological counselors working in the province of Siirt, while the sample consists of 148 psychological counselors working in the province and districts of Siirt. The psychological counselors participating in the sample were selected using random sampling. In the qualitative dimension, the study group was determined using the convenience sampling method, which is one of the purposeful sampling methods. The study group consisted of 14 psychological counselors working in kindergartens, elementary schools, middle schools, and high schools. In the quantitative dimension of the study, the data collection tool developed by Mete-Otlu (2011), the "Crisis Intervention Coping Strategies Inventory," was used, while in the qualitative dimension, a semi-structured interview form created by the researcher was used. In the study, quantitative data were analyzed using computer software after a normality test. As a result of the test, an independent samples t-test and one-way analysis of variance (ANOVA) were performed. For the analysis of the data obtained in the qualitative dimension of the study, the MAXQDA 20 program was used, and the data were subjected to content analysis. According to the results obtained from the quantitative data of the study, no significant differences were found between the inventory sub-dimensions and gender, professional seniority, perceived socioeconomic level, and postgraduate education status. However, a significant difference was found between the psychological counselors' crisis intervention training status and the crisis assessment sub-dimension. A significant difference was also found between the school level where psychological counselors worked and the subdimensions of coping skills development and social network formation. According to the results obtained from the qualitative data, it was determined that the most common types of peer bullying encountered in schools were physical and verbal bullying. The study determined that bullying incidents occur in areas where there is a lack of authority and that the environment and family's role model effect and lack of authority play a role in students' bullying behavior.