El-Fethü'l-latîf bi Esrâri't-Tasrîf (İnceleme ve tahkik)

Abstract

Bu çalışma, Halepli büyük âlim Şeyh Alvân el-Hamevî'nin hayatına ve işârî tasavvuf konusunda yazdığı "el-Fethü'l-Latif bi Esrâri't-Tasrîf" adlı kitabına ışık tutmaktadır. Şeyh Alvân, nisbesinden de anlaşıldığı üzere Hamâ'da doğmuş, Halep ve Şâm bölgelerine yaptığı ilmî seyahatleri göz önünde bulundurmazsak vefatına kadar burada hayat sürmüştür. Memlük ve Osmanlı hâkimiyetleri döneminde yaşamış (873 Hicri/1468 Miladi - 936 Hicri/1530 Miladi) ve Sultan I. Selim hükümdarlığı döneminde âhirete irtihâl etmiştir. Şeyh Alvân, Şafiî mezhebine bağlı, Eş'arî akidesini benimsemiş sûfî bir âlimdir. Sultanlardan, emîrlere ve halka kadar birçok insana ilminin farklı dallarını öğretmiştir. İslâmî ilimlerin fıkıh, tefsir, tasavvuf, tarih, siyer ve Arap dili alanlarında olmak üzere kırktan fazla eser kaleme almıştır. Bunlardan bir kısmı basılı olmakla birlikte, çoğu hala mahtut/yazma halindedir. Kendisi, siyer kitabını kendi döneminin yenilenmesi olarak görmüştür. Şeyh Alvân, insanları Allah'a davet etmek için ailece hizmette bulunmuş çocuklarını bu misyonla Suriye, Ürdün, Türkiye, Irak ve Yemen'e göndermiştir. Soyundan gelenler günümüzde Suriye'nin Hamâ ve Kamışlı ile Türkiye'nin Siirt şehirlerinde yaşamaktadır. Bu çalışma ile döneminin etkin simalarından olan Şeyh Alvân'nin akademik camiaya tanıtılması ve önemli eserlerinden olan "el-Fethü'l-Latîf bi-Esrâri't-Tasrîf" adlı kitabını tahkik ederek ilim dünyasına kazandırılması hedeflenmiştir. Bu hedef kapsamında çalışmamız iki ana bölüm olarak kurgulanmıştır. Birinci bölümde yazarın hayatı eserleri, dönemin siyasî ve kültürel durumunun yanı sıra çalışmaya esas eserde müellifin metodu ve takip ettiği yöntem ele alınmıştır. ikinci bölümde ise eserin tahkikli metni verilmiştir. Çalışma neticesinde elde edilen bulgular sonuç kısmında aktarılmıştır.This work sheds light on the great Aleppo scholar Ali b. Atiyyah al-Hayti al-Hamawi and his book on Ishari Sufism entitled "al-Fath al-Latif bi Asrar al-Tasrif". Alvân al-Hamawi was born, lived and died in Hama. He traveled to Damascus and Ash'ari creed and had a Sufi dimension. He taught the different branches of his knowledge to many people, from sultans and emirs to the common people. He penned more than forty works in the fields of jurisprudence, tafsir, Sufism, history, sirah and language. Some of these have been printed, but most are still in manuscript form. He saw his sirah book as a renewal of his time. Alvân al-Hamawi served with his family to invite people to Allah and spread his mission to Syria, Jordan, Turkey, Iraq and Yemen. The traces of his invitation can be seen to this day. His descendants still live in the cities of Hama and Qamishli in Syria and Siirt in Turkey. This study aims to introduce Alvân al-Hamawi, one of the prominent figures of his period, to the academic community and to gain the world of knowledge by researching and editing his important book "al-Fath al-Latif bi Asrar al-Tasrif". Within the scope of this goal, our work is structured in two main parts. In the first part, the author's life, works, the political and cultural situation of the period, as well as the author's method and method followed in the main work of the study are discussed. In the second part, the edited text of the work is given. The findings obtained as a result of the study are presented in the conclusion section.