GÜNDELİK HAYAT BAĞLAMINDA DÖNÜŞEN SANAT

Abstract

Son yüzyılda, modern kapitalist toplumsal ilişkiler düzeninde ve bürokratik yöntemlerle gündelik hayat çeşitli yollarla kontrol altına alınmaya çalışılmıştır. Özellikle sosyal bilimlerin ilgi alanına girmiş olan gündelik hayat aynı anda sanatın da konusu olmuştur. Sürrealizm ve Dada gibi öncü sanat akımlarının hem sanattaki hem de gündelik hayattaki rutinlerin akışını etkileyerek, sanatta, kültüre, düşünceye dair yaklaşımlar sergilemişlerdir. Aralanan bu kapıda, gündelik hayat pratiklerinin sanatta ele alınması, belirgin bir şekilde ivme kazanarak, günümüzde de devam etmektedir. Özellike 1. Dünya savaşı sonrasında ortaya çıkan savaş karşıtı düşünsel ortamda sanatçılar da sanatın rolnü sorgulamaya başlamışlar. Edebiyat, felsefe, tiyatro, resim gibi bir çok alandan sanatçı ve düşünürler kapitalist sistemin ve dolayısıyla egemen sınıfın hizmetindeki bir sanat anlayışının aksine daha çok gündelik hayatla ilişkili olan bir sanatın gerekliliği üzerine tartışmalar başlatmış bu tartışmalar 2. Dünya savaşından sonra zirve noktalarına ulaşarak sanatta, etkisi günümüz sanatında hala hissedilen köklü dönüşümlere yol açmıştır. Bu makalede öncelikle gündelik hayat kavramı sosyal bilimler alanında yazılan kaynaklardan elde edilen bilgilerle açıklanmaya çalışılmış ve daha sonra gündelik hayat ile sanat ilişkisin sanat tarihsel bir kronolojiyle sanat akımları bazında incelenmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda sanatçıların algılarıyla gündelik hayat, sanat ilişkisinin sanat yapıtına yansıması ele alınmaya çalışılmıştır. Araştırma gündelik hayat sanat ilişkisinin kültürel kodlarla sanat eserine sızıp politik bir ifadeye dönüşmesini örnek eserler üzerinden incelemeye çalışmaktadır.