Etil Alkol Necis midir? Mezhepler Arası Mukayeseli Bir Değerlendirme

Abstract

Etil alkol, günümüzde tıp, kozmetik ve gıda sektörlerinde yaygın biçimde kullanılmaktadır Dezenfektanlar, parfümler, ağız gargaraları, ilaçlar ve bazı gıda ürünlerinde yer alması, Müslüman bireylerin günlük yaşamında bu maddeyle doğrudan temas kurmalarına neden olabilmektedir. Mezkûr durum, İslam hukuku açısından etil alkolün maddî necâset statüsünün belirlenmesini hem teorik hem de pratik açıdan önemli hâle getirmektedir. Zira bir maddenin necis kabul edilip edilmemesi, onunla temas eden kişinin ibadetlerinin geçerliliği, söz konusu maddenin kullanımı ve ticareti gibi pek çok alana doğrudan etki etmektedir. İslam hukukunda maddî necâset, fiziksel olarak pis kabul edilen ve ibadetlere engel teşkil eden maddeleri ifade eder. Etil alkolün hükmü, sarhoşluk veren içkiler (hamr) etrafında şekillenen fıkhî tartışmalarla yakından ilişkilidir. İlk dönem fıkıh âlimlerinin bir kısmı hamrın maddî olarak temiz olduğu, haramlığın yalnızca içilme fiiline yönelik olduğu görüşündedir. Söz konusu yaklaşıma göre yapısal olarak pis olmayan bir maddenin kullanımı ibadetlere zarar vermez. Buna karşılık, mezheplerin çoğunluğu hamrı maddî necâset kapsamında değerlendirmiştir. İlgili görüş, özellikle Mâide sûresi 90. âyetindeki “rics” ifadesine dayanarak, hamrın şeytan işi bir pislik olduğu ve dolayısıyla fiziksel olarak da necis kabul edilmesi gerektiğini ileri sürmektedir. Çalışmanın amacı, etil alkolün maddî necâset olup olmadığına dair klasik fıkıh birikimi ile çağdaş yaklaşımları karşılaştırmalı olarak ele almak ve bu tartışmanın güncel hayattaki yansımalarını değerlendirmektir. Etil alkolün necis kabul edilmesi durumunda, etanol içeren ürünlerle temas eden kişinin ibadetleri tartışmalı hâle gelebilir. Temiz kabul edilmesi durumunda ise bu ürünlerin kullanımı dinî açıdan sorun teşkil etmeyecektir. Dolayısıyla konu hem fıkhî tutarlılık hem de çağdaş ihtiyaçlara cevap verebilme açısından yeniden ele alınmaya muhtaçtır. Çalışmada yöntem olarak doküman analizi yöntemi benimsenmektedir. Bu kapsamda klasik fıkıh kaynakları, mezheplerin içtihatları ve modern dönem hukukçuların eserleri sistematik biçimde incelenerek, etil alkolün necâseti konusundaki görüşler karşılaştırmalı bir yaklaşımla analiz edilmektedir.