Yapay Zeka Çağında Liderliğin Dönüşümü Kavramsal bir İnceleme

Abstract

Yapay zekâ teknolojilerinin örgütsel süreçlerde yaygınlaşması, karar verme mekanizmalarını ve liderlerden beklenen rol ve yetkinlikleri dönüştürmektedir. Bu çalışmanın amacı, yapay zekânın liderlik anlayışı üzerindeki etkilerini incelemek; geleneksel ve çağdaş liderlik yaklaşımlarının bu dönüşümdeki konumunu değerlendirmek ve yapay zekâ çağında öne çıkan liderlik modellerini bütüncül bir çerçevede ortaya koymaktır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde sistematik literatür derlemesi olarak tasarlanmıştır. PRISMA 2020 ilkeleri doğrultusunda Web of Science, Scopus, TR Dizin ve Google Scholar veri tabanlarında gerçekleştirilen ve 7 Ağustos 2026 tarihinde güncellenen tarama sonucunda uygunluk ölçütlerini karşılayan 74 bilimsel çalışma tematik analiz yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular, yapay zekânın liderliğin yerine geçmekten çok liderlik süreçlerini veri temelli, öngörülebilir ve teknolojiyle bütünleşik bir yapıya dönüştürdüğünü göstermektedir. Bu dönüşümde dijital liderlik, veri odaklı liderlik, algoritmik liderlik ve hibrit insan–yapay zekâ liderliği öne çıkmaktadır. Bununla birlikte algoritmik önyargı, şeffaflık, hesap verebilirlik, veri güvenliği ve insan denetiminin korunması temel risk alanlarını oluşturmaktadır. Çalışma, yapay zekâ türleri, liderlik kuramları, yeni liderlik modelleri, etik yönetişim ve geleceğin liderlik yetkinlikleri arasındaki ilişkileri ortak bir kavramsal çerçevede bütünleştirerek literatüre katkı sunmaktadır.