Makine Çevirisi Bağlamında Dillerarası Yakın Eş Enlamlılık

Abstract

Mevcut çalışma, acı, sevinç ve heyecan terimleri kategorilerine giren Türkçe eşanlamlılar bağlamında duygu sözcüklerini ele almayı ve ayrıca iki makine çeviri aracı olan Google Translate ve DeepL'ye dayalı olası İngilizce eşdeğerlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Ek olarak, araştırmacılar iki farklı makine çeviri sisteminin neredeyse eş anlamlıları aynı şekilde sunup sunmadığını, makine çeviri algoritmalarının duygu sözcüklerini çevirirken bağlamı dikkate alıp almadığını ve DeepL ve Google Translate'in duygu sözcüklerini ne şekilde farklı çevirdiğini belirlemeye çalışmıştır. Bu bağlamda, toplamda ve her bir kategoriyi kapsayacak şekilde 25 adet sözcüğü içeren ve TDK online websitesi kapsamından elde edilen cümleler Google Translate ve DeepL üzerinden değerlendirmeye alınmıştır. Bulgular, makine çeviri sistemleri DeepL ve Google Translate'in genellikle benzer çeviriler ürettiğini, Google Translate platformunun eşanlamlıları çevirirken bağlamı daha çok dikkate aldığını ve Google Translate'in ayrıca Türkçeye özgü kelimeleri veya Arapça, Farsça ve Osmanlı Türkçesinden ödünç alınan kelimeleri de dikkate aldığını, ancak DeepL'in bu alanda zaman zaman başarısız olduğunu göstermiştir. Bir diğer bulgu ise makine çeviri araçlarının yakın eş anlamlı çeviriyi de göz önünde bulundurarak büyük bir seviyeye ulaştığıdır. Bilim insanlarının diğer konularda toplanan yakın eş anlamlı bütüncelerinden ve bunların diğer dil çiftlerindeki tespitlerinden faydalanmaları ve gelecekteki araştırmaların makine çevirisi veya çeşitli ortamlarda diğer alanlardaki eş anlamlıları değerlendirmeleri önerilir.