İlmî, Sosyal, Kültürel ve Siyasi Etkileri Bağlamında Kur’an’ın Noktalanma ve Harekelenmesi ve Ebû Amr ed-Dânî'nin Bu Sürece Katkısı

Abstract

Önceki semavi kitapların tahrifi, Kur’an’ın mevsûkiyeti konusunda Müslümanları daha hassas davranma psikolojisine sevk etmiştir. Kur’an’ın Hz. Peygamber tarafından yazdırılması ve sahabeler tarafından ezberlenilmesi ve sonraki süreçlerde; korunması, doğru okunması, lafızlarının muhafazası ve Mushaf üzerine yapılan ve yine sahih okumaya yönelik tasarrufların hepsi önemli addedilmiştir. Kur’an’ın cem’i, istinsahı, noktalama ve harekeleme işlemleri, yaşanmakta olan sosyal, kültürel ve ilmî sürecin bir gereği olarak ihtiyaca mebni gayretler olduğu görülmektedir. Bu çalışmada, Kur’an’ın noktalanması ve harekelenmesi; tarihi seyri, sosyo-kültürel, ilmî ve siyasi saikleri ile ele alınmıştır. Ayrıca ehl-i ilim olmayanların nakt ve i’cam olmadan Kur’an’ın okumasının imkânı meselesi örnekler vermek suretiyle değerlendirilmiş ve Dânî’nin bu konu üzerine yazmış olduğu başyapıtlardan sayılabilecek üç eseri bu bağlamda tanıtılmıştır. Bu araştırmada, Hz. Peygamber tarafından noktalama ve harekeleme yapılmadığı halde ümmet-i Muhammed’in böyle bir tasarrufa gitmesinin tahrif değil, Kur’an’ın doğru ve sahih/kolay okunmasına bir hizmet olduğu zımnen ortaya konulmaya çalışılmıştır.

The corruption of the previous heavenly books has led Muslims to be more sensitive about the authenticity of the Qur'an. The dictation of the Qur'an by the Prophet and its memorization by the Companions and its subsequent preservation, its correct reading, the preservation of its words, and the dispositions made on the Mushaf for its correct reading were all considered important. It is seen that the Qur'an's jem'an, istinsah, punctuation, and calligraphy are efforts based on the need as a requirement of the social, cultural, and scientific process that is taking place. In this study, the Qur'an's punctuation and halakhicization are discussed in terms of its historical course, socio-cultural, scientific and political motives. In addition, the issue of the possibility of recitation of the Qur'an by non-scientists without nakt and i'cam was evaluated by giving examples, and three of al-D?n?'s works on this subject, which can be considered as masterpieces, were introduced in this context. In this research, it has been implicitly tried to show that although the Prophet did not punctuate and move, the Ummah of Muhammad's use of such a design is not a distortion, but a service to the correct and authentic/easy reading of the Qur'an.