Taşımalı ve yerleşik eğitim gören öğrencilerin fiziksel aktivite, psikolojik iyi oluş ve stres düzeylerinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırmada, taşımalı eğitim kapsamındaki öğrenciler ile okulun bulunduğu yerleşim alanında yaşayan (yerleşik) ortaöğretim öğrencilerinin fiziksel aktivite düzeyleri ile psikolojik iyi oluş ve algılanan stres düzeyleri arasındaki farkların incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya, yaş ortalamaları 15,67 (±1,17) olan toplam 600 öğrenci gönüllülük esasına göre katılmıştır. Veriler, Demografik Bilgi Formu, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi–Kısa Form (IPAQ-SF), Psikolojik İyi Oluş Ölçeği (PİOÖ) ve Algılanan Stres Ölçeği–10 (ASÖ) kullanılarak toplanmıştır. Elde edilen bulgular, fiziksel aktivitenin öğrencilerin psikolojik iyi oluş düzeyleri üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkiye sahip olduğunu, ancak algılanan stres üzerinde benzer bir etki yaratmadığını göstermiştir. Kadın öğrencilerin algılanan stres düzeylerinin erkek öğrencilere göre anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Fiziksel olarak haftada üç gün ve üzeri aktif olan öğrencilerin, 1–2 gün veya hiç aktif olmayan öğrencilere kıyasla daha yüksek psikolojik iyi oluş puanlarına sahip oldukları saptanmıştır. Hem taşımalı hem de yerleşik eğitim gören öğrencilerde, fiziksel aktivite sıklığı arttıkça psikolojik iyi oluş düzeylerinin anlamlı biçimde yükseldiği görülmüştür. Taşımalı öğrencilerde fiziksel aktivite ile algılanan stres arasında zayıf ve anlamsız negatif ilişki bulunurken, yerleşik öğrencilerde bu ilişkinin anlamlı ve negatif yönlü olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca her iki grupta da fiziksel aktivite düzeyi ile psikolojik iyi oluş arasında anlamlı ve pozitif yönlü ilişkiler belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Taşımalı eğitim; fiziksel aktivite; psikolojik iyi oluş; algılanan stres

This study aimed to examine differences in physical activity levels, psychological well-being, and perceived stress among secondary school students receiving transportation-based education and students residing in the school's local area (resident students). A total of 600 students with an average age of 15.67 (±1.17) voluntarily participated in the study. Data were collected using a Demographic Information Form, International Physical Activity Questionnaire–Short Form (IPAQ-SF), Psychological Well-Being Scale (PİOÖ), and Perceived Stress Scale–10 (PSS-10). The findings indicated that physical activity had a significant positive effect on students' psychological well-being, but did not have a similar effect on perceived stress. Female students exhibited significantly higher perceived stress levels than male students. Students who were physically active three or more days per week had higher psychological well-being scores compared to those who were active one to two days or not at all. Among both transportation-based and resident students, increased frequency of physical activity was significantly associated with higher psychological well-being levels. While a weak and non-significant negative relationship between physical activity and perceived stress was found among transportation-based students, this relationship was significant and negative among resident students. Additionally, in both groups, significant positive relationships were observed between physical activity levels and psychological well-being. Keywords: Bussed education system; Physical activity; Psychological well-being; Perceived stress