El-ûşî’nin el-fetâva’s-sirâciyye adlı eseri ve bu eserdeki bazı özgün görüşleri

Abstract

el-Ûşî, VI./XII. yüzyılda, Fergana bölgesinin Oş beldesinde yaşamış önemli bir Hanefî hukukçudur. Onun, fıkha dâir yazmış olduğu el-Fetâva’s-Sirâciyye adlı eseri, Hanefî literatüründe geniş yer bulan ve Hanefî hukukçular tarafından başvurulan temel referanslardan biri olmuştur. el-Fetâva’sSirâciyye’yi orijinal ve farklı kılan temel özellik, el-Ûşî’nin, birçok hukukî meselede özgün yaklaşımlar/perspektifler geliştirmesi ve başka fetvâ kitaplarında bu düzeyde rastlanılmayan “nevâzil”/“vekâi’”/“nevâdir” türü hukukî meselelere sık sık yer vermesidir. Aynı şekilde el-Ûşî, elFetâva’s-Sirâciyye’nin sonlarında, “fetvâ” ve “fetvâ usûlü”ne dâir konuları içeren ve fetvâ edebiyatı açısından dikkat çekici kısa bir bölüme yer vermiştir. Bu mütevâzı çalışmamızda, el-Ûşî’nin söz konusu çözümlemelerini ve “fetvâ usûlü”ne dâir geliştirdiği bazı görüşleri saptamaya çalışacağız.