Farklı düzeyde sulama uygulamalarının nohut (cicer arietinum l.) bitkisinin verim ve bazı morfolojik parametreler üzerine etkisi

Abstract

Bu çalışma, 2024 yazlık nohut yetişme sezonunda Siirt Üniversitesi Ziraat Fakültesi arazisinde yürütülmüştür. Araştırma, damla sulama yöntemiyle sulama yapılan deneme koşullarında, üç tekerrürlü tesadüf blokları bölünmüş parseller deneme deseninde yürütülmüştür. Denemede, üç farklı nohut genotipi (Ç1: Hasanbey, Ç2: Seçkin, Ç3: İnci) kullanılmıştır. Sulama uygulamaları, topraktaki su içeriğine bağlı olarak I100, I50 ve I0 düzeylerinde gerçekleştirilmiştir. Toprak su miktarı, A-Pan buharlaşma kabı ile ölçülmüştür. Araştırmada; verim ve bazı verim bileşenleri incelenmiştir. Araştırma neticesinde; verim değerleri genotipe, sulama konularına ve genotip sulama konusu interaksiyonlarına göre sırasıyla 1861,66 – 2200,33 kgha-1, 1620,22 – 2440,22 kgha-1 ve 2680,00 – 1506,33 kgha-1 arasında değişmiştir. Bitki su stres indeks (CWSI) sırasıyla; 0,65 – 0,31, 0,54-0,46 ve 0,68-0,23 değerleri arasında değişmiştir. Klorofil indeksi değeri 39,12 – 38,08 spad, 44,67 – 34,00 spad ve 45,39-33,52 spad olarak belirlenmiştir. Su kulanım randımanı (WUE); 0,68 – 0,58 kgda/mm, 0,65 – 0,61 kgda-1/mm ve 0,71 – 0,56 kgda-1/mm olarak belirlenmiştir. Nodül oluşumu sırasıyla; 8,26 - 7,29, 9,21 - 0,61 ve 10,15 - 6,44 olarak saptanmıştır. Bitki kök dağılımı sırasıyla 4,99 - 4,33, 6,62 - 3,21 ve 7,26 - 3,08 olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, bu bulgular göre, I100 sulama rejimi ve İnci genotipi kombinasyonunun Siirt gibi yarı kurak bölgelerde nohut üretimi için en verimli alternatif olduğunu söylemek mümkündür. I100 sulama, su kaynaklarının verimli kullanımını optimize ederken, İnci genotipi bitkinin çevresel streslere karşı dayanıklılığını ve üretim potansiyelini artırmaktadır. Bu nedenle, nohut üreticilerine, su kısıtı olmayan I100 sulama programı ve İnci genotipi gibi verimli genotipleri tercih etmeleri tavsiye edilmektedir. Bu strateji, hem verim artışı sağlayacak hem de sürdürülebilir tarım uygulamalarına katkı sunacaktır.

This study was carried out in the field of Siirt University Faculty of Agriculture during the 2024 summer chickpea growing season. The research was carried out in experimental conditions with drip irrigation method and a randomized split-plot design with three replications. Three different chickpea genotypes (C1: Hasanbey, C2: Seçkin, C3: İnci) were used in the experiment. Irrigation applications were carried out at I100, I50 and I0 levels depending on the water content in the soil. Soil water amount was measured with A-Pan evaporation pan. Yield and some yield components were investigated in the research. As a result of the research; yield values varied between 1861,66 – 2200,33 kgha-1, 1620,22 – 2440,22 kgha-1 and 2680,00 – 1506,33 kgha-1 according to genotype, irrigation subjects and genotype-irrigation subject interactions, respectively. Plant water stress index (CWSI) values varied between 0,65 – 0,31, 0,54-0,46 and 0,68-0,23, respectively. Chlorophyll index value was determined as 39,12 – 38,08 spad, 44,67 – 34,00 spad and 45,39-33,52 spad. Water use efficiency (WUE) was determined as 0,68 – 0,58 kgda-1/mm, 0,65 – 0,61 kgda-1/mm and 0,71 – 0,56 kgda-1/mm. Nodule formation was determined as 8,26 - 7.29, 9,21 – 0,61 and 10,15 – 6,44, respectively. Plant root distribution was determined as 4,99 – 4,33, 6,62 – 3,21 and 7,26 – 3,08, respectively. As a result, according to these findings, it is possible to say that the combination of I100 irrigation regime and İnci genotype is the most efficient alternative for chickpea production in semi-arid regions such as Siirt. While I100 irrigation optimizes the efficient use of water resources, İnci genotype increases the resistance of the plant to environmental stresses and its production potential. Therefore, chickpea producers are advised to prefer efficient genotypes such as I100 irrigation program and İnci genotype, which do not have water constraints. This strategy will both increase yield and contribute to sustainable agricultural practices.