PIKTES Kapsamında Kullanılan “Hayat Boyu Türkçe” Setinin Kültürel Unsurlar Açısından İncelenmesi

Abstract

Bu çalışmada, PIKTES projesinde kullanılan “Hayat Boyu Türkçe” (A1 düzeyi) öğretim seti incelenecektir. Bu incelemede söz konusu kitaplardaki kültürel ögelerin niteliği, sunum biçimleri ve 6-12 yaş grubundaki öğrenicilerin bilişsel ve duyuşsal gelişim seviyelerine uygunluğu incelenmiştir. Nitel araştırma desenlerinden doküman çözümlemesi yönteminin kullanıldığı çalışmanın veri setini, 2019 yılında yayımlanan seride yer alan toplam 45 okuma metni, 30 dinleme metni ile 112 görsel oluşturmaktadır. Çözümleme yaparken NVivo 12 programı kullanılmış; betimsel ve tematik çözümleme teknikleri uygulanmıştır. Uygulamada kodlayıcılar arası güvenirlilik oranı %92 çıkmıştır. Elde edilen bulgular "Hedef Kültür Unsurları", "Evrensel Kültür Unsurları" ve "Eğitsel Uygunluk" olmak üzere üç ana tema olarak tasnif edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, incelenen kitaplardaki kültürel içeriklerin %90'ından fazlasının (41 okuma metni, 27 dinleme metni ve 101 görsel) hedef kültür olan Türk kültürüne ait olduğu belirlenmiştir. Uluslararası kültür unsurlarının ise yaklaşık %10 seviyesinde (4 okuma, 3 dinleme, 11 görsel) sınırlı sayıda olduğu görülmüştür. Hedef kültür aktarımının daha çok tarihî ve mimarî yapılar (Balıklıgöl, Peri Bacaları, Selimiye Camisi vb.), folklorik figürler (Nasreddin Hoca, Keloğlan) ve kalıplaşmış sözler üzerinden gerçekleştirildiği görülmüştür. Eğitsel uygunluk açısından yapılan değerlendirmede, geleneksel çocuk oyunları gibi duyuşsal içeriklerin 6-12 yaş aralığının ilgi ve dikkatini canlı tuttuğu belirlenmiştir. Ancak bazı metinlerdeki teferruatlı tarihî ve mimari bilgilerin (yapıların inşa tarihleri, ayrıntılı UNESCO verileri vb.), soyut işlem öncesi dönemindeki çocukların bilişsel düzeyine uymadığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma, yabancılara Türkçe öğretiminde kültür ve medeniyet aktarımın yalnızca bir bilgi sunumu olmadığını bir kez daha teyit etmiştir. Yine çalışmayla öğrenicinin kendi kültür ve medeniyet değerleri ile hedef kültür arasında köprüler kurduğu teyit edilmiştir. Bundan dolayı ders araç gereçlerinin çocukların bilişsel seviyesine uygun ve evrensel unsurları da kapsayan bir anlayış ve yaklaşımla tasarlanmasının lüzumu ortaya çıkmıştır.