Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı ile İlgili Lisansüstü Tezlerin Tematik/Sistematik Analizi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından 2024 yılında uygulamaya alınan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) Okul Öncesi Eğitim Programı hakkında Türkiye'de hazırlanmış lisansüstü tezleri sistematik biçimde incelemek ve alanın güncel araştırma eğilimlerini ortaya koymaktır. Araştırma, sistematik doküman incelemesi ve betimsel içerik analizi yaklaşımıyla yürütülmüştür. YÖK Ulusal Tez Merkezi'nde yapılan ilk taramada 284 teze ulaşılmış; başlık, özet ve anahtar sözcük düzeyindeki ön inceleme sonucunda 181 tez Maarif Modeli ile ilişkilendirilmiştir. Kapsam ve tam metin/özet uygunluğu değerlendirmesi sonunda, doğrudan TYMM Okul Öncesi Eğitim Programı ile ilgili olan 27 yüksek lisans tezi çalışma kapsamına alınmıştır. Veriler, araştırmacı tarafından hazırlanan Tez Kodlama Formu aracılığıyla toplanmış; tezler künye bilgileri, amaç temaları, araştırma desenleri, çalışma grupları, örneklem büyüklükleri, örnekleme yöntemleri, veri toplama araçları ve analiz teknikleri bakımından çözümlenmiştir. Bulgular, tezlerin büyük bölümünün 2025-2026 yıllarında tamamlandığını (%92,6), çalışmaların 20 üniversite ve 13 ilde üretildiğini, Ankara (%25,9) ve İstanbul'un (%18,5) ilk sırada yer aldığını göstermiştir. Amaçlar bakımından program karşılaştırma (%29,6) ve program değerlendirme (%25,9) çalışmaları öne çıkmıştır; program içerik ve beceri analizine odaklanan çalışmalar da (%14,8) dikkate değer bir grup oluşturmuştur. Yöntemsel olarak nitel desenlerin (%85,2) ve doküman incelemesi/içerik analizinin (%44,4) baskın olduğu; buna karşılık nicel (%7,4) ve yarı deneysel/karma (%7,4) desenli çalışmaların sınırlı kaldığı görülmüştür. İnsan katılımcısı içermeyen doküman analizlerinin yüksek oranı (%48,1), çocuklarla doğrudan yürütülen çalışmaların sınırlılığı ve nicel/karma desenlerin azlığı, alanın temel boşlukları olarak değerlendirilmiştir.