Osmanlı Sonrası Bulgaristan’da Yapılan Bazı Bulgarca Kur’ân Çalışmaları

Abstract

Yüce Allah’ın son mesajı, kitabı Kur’ân’dır. Kur’ân, Arapça indirilmiştir. Kur’ân’ın ilk muhatapları, Arap oldukları için onu anlama konusunda bir sorunla karşılaşmamışlardır. Daha sonra Müslüman olan ve Arap olmayan insanlar ya Kur’ân’ın dilini, Arapçayı öğren-miş veya onun emirlerini yerine getirmekle iktifa etmişlerdir. Namazda Kur’ân’dan âyetle-rin, sûrelerin okunmasının gerekli olması, Arap olmayan ve Arapça öğrenemeyen Müslü-manların Kur’ân’ın kendi dillerine tercüme edilmesini istemelerine neden olmuştur. Ayrıca dine davet etme konusu da Kur’ân’ın tercüme edilmesini gerekli kılmıştır. Zira İslam dini-nin muhatapları sadece Araplardan, Arapça bilenlerden oluşmamaktadır. Bunun için Hz. Peygamber’in emri ve onayı ile Kur’ân’ın bazı âyet ve sûreleri başka dillere tercüme edil-miştir. Kur’ân’ın tercüme edildiği dillerden biri de Bulgarcadır. Bulgaristan’ın Osmanlı’nın hakimiyetine geçmesi ile buraya birçok Müslüman yer-leşmiş, buralarda yaşayan ve farklı din ve milletlere mensup bazı kişiler de Müslüman ol-muşlardır. Bulgaristan’da, Osmanlı döneminde Kur’ân’ın Bulgarca tercümesine pek ihtiyaç duyulmamış, ana dilleri Bulgarca olan insanlar, Kur’ân’ın emirlerini uygulamakla yetinmiş veya Arapça ve Osmanlıca meal ve tefsirlerden yararlanmaya çalışmışlardır. Bulgarca meal ve tefsir yazımı ise Bulgaristan’ın Osmanlı’nın hakimiyetinden çıkmasıyla önem kazanmış-tır. Bulgaristan’ın Osmanlı’nın elinden çıkması, İslam’ı ve Kur’ân’ı kötülemek isteyenlerin, Bulgarca tefsir ve meal yazmaya başlamalarına neden olmuştur. Bu çalışmalarda doğru tef-sir ve meal yazmak yerine, Kur’ân’ı kötüleme amacı güdülmüştür. Bu da Müslüman âlimle-rin Kur’ân’ı doğru bir şekilde Bulgarcaya aktarmaya çalışmalarına ve bu dilde tefsir ve meal yazmalarına vesile olmuştur. Bu çalışmada yazılan bazı Bulgarca tefsir ve mealleri değerlendirmeye çalışacağız. Bulgaristan’da kaleme alınan Bulgarca meal ve tefsirlere geçmeden önce Bulgaristan’ın tarihi, etnik ve dinî yapısı ile Bulgaristan’da bulunan Müslümanlara ait eğitim kurumlarıyla ilgili özet bilgiler vermeye gayret edeceğiz.