Liderlik tarzları ile örgüt kültürü algısı arasındaki ilişki: Kocaeli ilindeki büyük ölçekli işletme çalışanları üzerine bir araştırma

Abstract

Bu araştırmada, Kocaeli ilinde faaliyet gösteren büyük ölçekli işletmelerde çalışanların algıları doğrultusunda liderlik tarzlarının örgüt kültürü üzerindeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nicel araştırma yaklaşımı kapsamında ilişkisel tarama modeline göre yürütülmüş olup veriler kolayda örnekleme yöntemiyle belirlenen 421 çalışandan elde edilmiştir. Araştırmada Çoklu Faktör Liderlik Envanteri ile Örgüt Kültürü Ölçeği kullanılmıştır. Geçerlik analizlerinde KMO değerlerinin 0,698 ile 0,892 arasında değiştiği ve Bartlett Küresellik Testi sonuçlarının anlamlı olduğu (p<0,001) belirlenmiştir. Güvenirlik analizlerinde örgüt kültürü ölçeği için Cronbach's Alpha katsayısı 0,920, liderlik ölçeği için ise 0,950 olarak hesaplanmıştır.Araştırma bulgularında dönüşümcü liderlik ile örgüt kültürü arasında pozitif yönlü (r=0,669), sürdürümcü liderlik ile daha güçlü düzeyde pozitif yönlü (r=0,717) ve başıboş liderlik ile negatif yönlü (r=-0,754) anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Çoklu regresyon analizleri sonucunda liderlik tarzlarının örgüt kültürünün tüm alt boyutlarını anlamlı biçimde yordadığı görülmüş, en yüksek açıklayıcılık düzeyine güven ortamı (R²=0,659) ile yaratıcılık ve yenilikçiliğe destek (R²=0,590) boyutlarında ulaşıldığı saptanmıştır. Dönüşümcü liderliğin vizyon paylaşma, güven ortamı, iletişim sisteminin etkinliği ile yaratıcılık ve yenilikçiliğe destek boyutlarında en güçlü pozitif yordayıcı olduğu, sürdürümcü liderliğin ise ödüllendirme sisteminin etkinliği üzerinde daha yüksek etkiye sahip olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, dönüşümcü ve sürdürümcü liderlik davranışlarının örgüt kültürünü olumlu yönde desteklediği, başıboş liderlik davranışlarının ise örgüt kültürünü olumsuz yönde etkilediği değerlendirilmiştir.This study aimed to determine the effect of leadership styles on organizational culture based on the perceptions of employees working in large-scale enterprises operating in Kocaeli, Türkiye. The research was conducted using a quantitative research approach and a relational survey model. The study sample consisted of 421 employees selected through convenience sampling. Data were collected using the Multifactor Leadership Questionnaire and the Organizational Culture Scale. Validity analyses indicated that the KMO values ranged between 0.698 and 0.892, while Bartlett's Test of Sphericity was found to be statistically significant (p<.001). Reliability analyses demonstrated high internal consistency, with Cronbach's Alpha coefficients of 0.920 for the Organizational Culture Scale and 0.950 for the Leadership Scale. The findings revealed significant positive correlations between transformational leadership and organizational culture (r=0.669) and between transactional leadership and organizational culture (r=0.717), whereas laissez-faire leadership was negatively associated with organizational culture (r=−0.754). Multiple regression analyses showed that leadership styles significantly predicted all dimensions of organizational culture, with the highest explanatory power observed for trust climate (R²=0.659) and support for creativity and innovation (R²=0.590). Transformational leadership emerged as the strongest positive predictor of vision sharing, trust climate, communication effectiveness, and support for creativity and innovation, whereas transactional leadership showed the strongest effect on the effectiveness of the reward system. Overall, the findings indicate that transformational and transactional leadership contribute positively to organizational culture, while laissez-faire leadership weakens organizational culture.