Arazi Kullanımı/Arazi Örtüsü Özelliklerinin Belirlenmesine Örnek Bir Çalışma: Samsun Tekkeköy İlçesi (1990-2017 Yılları), Türkiye

Abstract

Çalışmanın amacı, Samsun ilinin doğusunda yer alan Tekkeköy ilçesinde arazi kullanımı ve arazi örtüsünün zamansal değişiminin ve bu değişimin nedenlerini ortaya koymaktır. Tekkeköy ilçesinde son zamanlarda nüfusun ve sanayi faaliyetlerinin hızlı bir şekilde artması arazi üzerinde ciddi değişimlere sebep olmaktadır. Çalışmada 1990, 1999, 2005, 2010 ve 2017 yıllarına ait Landsat uydu görüntüleri kullanılmıştır. Sınıflandırma işlemi yapılırken ENVI 5.3v programı kullanılmıştır. İlçede tarım, mera, orman ve yapay alanlar olmak üzere dört adet sınıf belirlenmiştir. Aynı zamanda bu yıllara ait normalize edilmiş bitki örtüsü indeksi dağılımı da ortaya konmuş ve geçmişten günümüze değişimi belirlenmiştir. Tarım alanları 1990 yılında toplam alanın % 54.3’nü oluştururken, 1999 yılında % 52.4’e, 2005’te % 48.4, 2010’da % 46.6 ve 2017’de ise % 45.4’e azaldığı, tarım dışı özellikle yerleşim ve ova üzerinde yer alan organize sanayi alanı 1990’de % 3.5’ten 2017’de % 10.6’ya yükseldiği belirlenmiştir. Bitki örtüsü indeksi için yoğun, orta ve zayıf sınıflarda sırasıyla yaklaşık % 26.6, % 9.3 ve % 14.3 azalışlar meydana gelirken, çok zayıf bitki örtüsüyle kaplı alan miktarı oransal olarak 1990 ile 2017 yılları arasında % 2000 artış göstermiştir. Arazi üzerindeki bu yoğun baskı arazi kullanımının doğru planlanmasıyla önlenmelidir.

The aim of the study is to determine the temporal change of land use and land cover in Tekkeköy district, located in the east of Samsun province and is to explain the reasons for this change. The recent rapid increase in the population of Tekkeköy district and the concentration of industrial activities in the district have caused serious changes on the land. Landsat satellite images from 1990, 1999, 2005, 2010 and 2017 were used in the study. ENVI 5.3v program was used for classification. Four classes were identified in the district: agriculture, pasture, forest and artificial areas. At the same time, the normalized vegetation index distribution for these years was also presented and its change from past to present was determined. While agricultural areas constituted 54.3% of the total area in 1990, they decreased to 52.4% in 1999, 48.4% in 2005, 46.6% in 2010 and 45.4% in 2017, while non-agricultural areas, especially settlements and organized industrial areas located on the plain, increased from 3.5% in 1990 to 10.6% in 2017. For the vegetation index, the amount of area covered by very poor vegetation increased proportionally by 2000% between 1990 and 2017, while there were decreases of approximately 26.6%, 9.3% and 14.3% in the dense, medium and poor classes, respectively. This intense pressure on land should be prevented by proper planning of land use.