Uluslararası Göçmenlerin Barınma Deneyimlerinde Çok Katmanlı Kırılganlıklar: Tematik Bir Analiz

Abstract

Bu çalışma, Eskişehir’de yürütülmüş bir alan araştırmasının verileri üzerinden Türkiye’deki uluslararası göçmenlerin barınma koşullarını betimlemeyi, bu koşulların sağlıkla, gündelik hayat pratikleriyle, siyasal ve ekonomik dinamiklerle ilişkisini tartışmayı amaçlamaktadır. Araştırma nitel yöntemle, betimleyici çoklu vaka çalışması deseniyle yürütülmüştür. Araştırma, Eskişehir’de nüfusu en fazla olan Suriyeli, Afgan, Iraklı ve İranlı göçmenlerle sınırlı tutulmuş; diğer ülke vatandaşları ve Türk vatandaşlığına geçmiş eski göçmenler dışarıda bırakılmıştır. Amaçsal ve kartopu örnekleme ile Eskişehir'de yaşayan 57 göçmen seçilmiş; katılımcılar 17 Suriyeli, 16 Afgan, 16 Iraklı ve 8 İranlıdan oluşmuştur. Veriler 2023 yılında 10 ayda, ortalama 55 dakikalık yüz yüze yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmıştır. Görüşmeler, doğrudan ya da tercüman aracılığıyla, genellikle katılımcıların evlerinde yapılmıştır. Verilerden yola çıkılarak yapılan tematik analiz sonucunda dört ana tema ortaya çıkmıştır: (1) konuta erişimde ayrımcılık, ön yargı ve dışlanma, (2) kira üzerinden kurulan kırılganlık rejimi, (3) sağlıksız ve riskli konutlar, (4) görünmeyen sınırlarla oluşan mikro gettolar. Bulgular uluslararası göçmenlerin konut piyasasında çok katmanlı dışlanma biçimlerine maruz kaldığını, barınmanın yalnızca ekonomik değil; toplumsal, mekânsal ve hukuki eşitsizliklerle de şekillendiğini, yüksek kira, yetersiz gelir ve sağlıksız yaşam koşullarının göçmenleri kırılgan bir döngüye mahkûm ettiğini göstermektedir. Çalışmada barınmanın yalnızca fiziksel mekanla ilgili olmadığını, iktidar ilişkilerinin, toplumsal dışlanmanın ve mekânsal adaletsizliğin yoğunlaştığı bir mücadele sahası olduğu ve barınma hakkının sosyal adalet, hak temelli kent tahayyülü ve ayrımcılıkla mücadele politikalarının merkezi bir bileşeni olarak ele alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.