Gıda mühendislerinin bitkisel ürünlerin güvenli kullanımı ile ilgili tutumlarının değerlendirilmesi

Abstract

Bu tez çalışmasının amacı, gıda mühendislerinin bitkisel ürünlerin (takviye edici gıdalar, geleneksel bitkisel, tıbbi ürünler vb.) güvenli kullanımı konusundaki bilgi düzeylerini, tutumlarını ve farkındalıklarını değerlendirmektir. Araştırma kapsamında, Türkiye'de çeşitli sektörlerde görev yapan gıda mühendislerine yönelik anketler yardımıyla yapılan kesitsel tanımlayıcı bir çalışmadır. Anket yöntemiyle elde edilen veriler istatistiksel analiz teknikleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmaya 231 gıda mühendisi katılım sağlamıştır. Katılımcıların çoğu kadındır (%65,9). Gıda mühendislerinin bitkisel ürünlerin güvenli kullanımına yönelik tutum ölçeğinin sık kullanıldığı durumlar faktörünün medyan [ÇAA] değeri 60,0 [52,0-65,0], bitkisel ürünlerin güvenilirliği ve denetimi faktörünün medyan [ÇAA] değeri 60,0 [57,0-63,0], bitkilerin toplanması, satın alınması ve kullanılması faktörünün medyan [ÇAA] değeri 56,0 [52,0-60,0], bitkisel ürünlerin riskleri ve sağlık personelinin yaklaşımı faktörünün medyan [ÇAA] değeri 35,0 [32,0-37,0] olarak hesaplanmıştır. Bitkisel ürünlerin güvenli kullanımına yönelik tutum ölçeğinin toplam puanının medyan [ÇAA] değeri 209,0 [197,0-219,0] olarak hesaplanmıştır. Araştırma bulguları, gıda mühendislerinin genel anlamda bitkisel ürünlerin taşıdığı potansiyel risklerin farkında olduklarını, ancak bu farkındalığın bazı durumlarda bilgi eksikliği ya da mevzuat boşlukları nedeniyle uygulamaya yeterince yansıtılamadığını göstermiştir. Araştırma sonuçları, gıda mühendislerinin büyük çoğunluğunun bitkisel ürünlerin potansiyel riskleri konusunda sınırlı bilgiye sahip olduğunu ve bu ürünlerin denetimi konusunda daha fazla bilinçlendirmenin gerektiğini ortaya koymuştur. Sonuç olarak, bitkisel ürünlerin güvenli kullanımı çok yönlü bir yaklaşım gerektirmektedir.

The aim of this thesis is to evaluate the knowledge level, attitudes, and awareness of food engineers regarding the safe use of herbal products (food supplements, traditional herbal, medicinal products, etc.). This is a cross-sectional descriptive study collected with surveys among food engineers working in various sectors in Turkey. 231 food engineers participated in the study. Most of the participants are women (65,9%). The median [IQR] of the attitude scale of food engineers towards the safe use of herbal products for the frequently used situations factor was 60,0 [52,0-65,0], the median [IQR] for the reliability and control of herbal products factor was 60,0 [57,0-63,0], the median [IQR] value for the collection, purchase, and use of herbs factor was 56,0 [52,0-60,0], and the median [IQR] for the risks of herbal products and the approach of healthcare personnel factor was 35,0 [32,0-37,0]. The median [IQR] total score for the attitude scale toward the safe use of herbal products was calculated as 209,0 [197,0-219,0]. The research findings indicated that food engineers are generally aware of the potential risks of herbal products, but in some cases, this awareness is not adequately reflected in practice due to a lack of knowledge or regulatory gaps. The research results revealed that the vast majority of food engineers have limited knowledge of the potential risks of herbal products and that greater awareness of the need to monitor these products is needed. Consequently, the safe use of herbal products requires a multifaceted approach.