Dil Evrensellikleri ve Dilbilim Tipolojisi

Abstract

Dilbilim çalışmalarında önce insanın dil davranışı betimlenmekte, ardından insanın dil davranışının tek tek dillerdeki görünümleri üzerinde durulmaktadır. Dilbiliminde diller arasındaki ortaklıkları ortaya koyma çabası da yıllardır dilbilimciler tarafından sürdürüle gelmektedir. Diller arasındaki ortaklıklar XIX. Yüzyıldan itibaren sağlam temellere oturtulmaya başlanmıştır. Dilbilimciler diller arasındaki bu benzer ve ortak yönlerden hareketle hemen hemen bütün dillerde kabul görebilecek dil evrenselliklerini tespit etmeyi amaçlamaktadırlar. Evrensellik, zaman zaman doğuştan gelen dil ilkeleri olarak açıklanmış, zaman zaman da tek kökenliliğe bağlanmıştır. Yine evrensellikten hareketle diller arasındaki çeşitlilik oranlarını ve bu çeşitlilik üzerindeki sınırlamaları bulmaya çalışmışlardır. Dil evrenselliğinde daha önceki ifademizde de belirttiğimiz gibi amaç bütün dillerdeki ortak özellikleri ortaya çıkarmak iken dil tipolojisinde amaç dilleri tipolojik olarak sınıflamak; yani onları farklı tiplere ayırmak için farklılıkları ortaya koymaya çalışmaktır. Dil evrenselliklerini çalışmak isteyen bir dilbilimci dil tipolojisini de çalışmak zorundadır