Sicill-i Ahvâl Defterlerine göre Osmanlı bürokrasisinde Dramalı devlet adamları

Abstract

Bu çalışmada, XIX. yüzyıl Osmanlı bürokrasisinin taşra kökenli insan kaynağı, Drama doğumlu devlet memurları örneğinde incelenmiştir. Araştırmanın temel kaynağını, Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi'nde muhafaza edilen Sicill-i Ahvâl Defterleri oluşturmaktadır. Bu kapsamda tespit edilen 61 Drama doğumlu memurun biyografik kayıtları değerlendirilerek eğitim durumları, memuriyete giriş süreçleri, görev yaptıkları kurumlar, kariyer basamakları, maaşları, yabancı dil bilgileri ve görev yerleri analiz edilmiştir. Ayrıca Drama'nın Osmanlı hâkimiyetindeki idari, sosyal ve ekonomik yapısı ele alınmış; XIX. yüzyılda gerçekleştirilen bürokratik reformlar ile Sicill-i Ahvâl Komisyonu'nun kuruluşu değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Drama'nın Osmanlı Devleti için nitelikli bürokrat yetiştiren önemli sancaklardan biri olduğunu ve Tanzimat sonrasında gelişen modern bürokratik yapının taşrada da etkili biçimde hissedildiğini göstermektedir. Araştırma, Osmanlı bürokrasisinin insan unsurunu yerel ölçekte ele alarak hem şehir tarihine hem de Osmanlı idare tarihi literatürüne katkı sunmayı amaçlamaktadır.

This study examines the provincial human resources of the nineteenth-century Ottoman bureaucracy through the case of civil servants born in Drama. The primary source of the research consists of the Sicill-i Ahvâl Registers preserved in the Ottoman Archives of the Presidency of the Republic of Türkiye Directorate of State Archives. Within this framework, the biographical records of 61 civil servants born in Drama were analyzed with regard to their educational backgrounds, entry into public service, institutions of employment, career advancement, salaries, foreign language skills, and places of assignment. In addition, the administrative, social, and economic structure of Drama under Ottoman rule was examined, and the nineteenth-century bureaucratic reforms together with the establishment of the Sicill-i Ahvâl Commission were evaluated. The findings indicate that Drama was one of the important sanjaks that produced qualified bureaucrats for the Ottoman Empire and that the modern bureaucratic structure that developed after the Tanzimat was also effectively reflected in the provinces. By examining the human element of the Ottoman bureaucracy on a local scale, this study aims to contribute to both urban history and the literature on Ottoman administrative history.