Diyarbakır ilinde meyve suyu tüketim alışkanlıkları

Abstract

Bu çalışma, Diyarbakır ilinde tüketicilerin meyve suyu tüketim alışkanlıklarını, satın alma tercihlerini ve bu tercihleri etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın ana materyali, Diyarbakır merkez ilçelerinde yaşayan 385 tüketiciyle yüz yüze yapılan anket çalışmasından elde edilmiştir. Veriler tanımlayıcı istatistikler kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre katılımcıların %89,6'sının son bir ay içerisinde meyve suyu tükettiği belirlenmiştir. Ancak tüketimin düzenli bir alışkanlık hâline gelmediği, katılımcıların yalnızca %15,6'sının her gün meyve suyu tükettiği görülmüştür. Katılımcıların büyük çoğunluğu meyve suyunu sağlıklı bir içecek olarak değerlendirmekte (%71,7), buna karşın taze meyvenin yerine ikame edilen bir ürün olarak görmemektedir. En fazla tercih edilen meyve suyu türü karışık meyve suları (%40,0) olup, bunu şeftali (%18,2) ve vişne (%17,4) izlemektedir. Tüketimin daha çok ara öğünlerde (%24,7) ve belirli bir öğüne bağlı olmaksızın (%45,2) gerçekleştiği tespit edilmiştir. Satın alma tercihlerini etkileyen faktörler incelendiğinde, tat (%32,9), fiyat (%18,3), doğallık (%13,8) ve katkı maddesi içermemesi (%12,5) ön plana çıkmaktadır. Katılımcıların %82,1'i indirim ve promosyonların satın alma kararlarını etkilediğini belirtmiştir. Buna karşılık ambalaj faktörünün (%3,4) görece daha düşük düzeyde etkili olduğu görülmüştür. Tüketicilerin %54,3'ü şeker ilavesiz veya doğal meyve sularını tercih ettiğini ifade ederken, %40,5'i bu konuda kararsız olduğunu belirtmiştir. Ayrıca katılımcıların %77,1'inin evde meyve suyu hazırladığı, bu tercihin başlıca nedenlerinin doğallık (%30,6), lezzet (%27,9) ve sağlık algısı (%20,8) olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, Diyarbakır ilinde meyve suyu tüketicilerinin satın alma tercihlerini sağlık algısı, ürün içeriği, tat, marka güveni ve çevresel duyarlılığı birlikte değerlendirerek şekillendirdikleri; meyve suyunu taze meyvenin alternatifi değil, tamamlayıcı bir ürün olarak gördükleri belirlenmiştir.This study was conducted to determine fruit juice consumption habits, purchasing preferences, and the factors influencing these preferences among consumers in Diyarbakır province. The main material of the study was obtained from face-to-face surveys conducted with 385 consumers residing in the central districts of Diyarbakır. The data were analyzed using descriptive statistical methods. The results indicate that 89.6% of the participants had consumed fruit juice within the last month; however, consumption had not become a regular habit, as only 15.6% of the respondents reported consuming fruit juice daily. While the majority of participants perceived fruit juice as a healthy beverage (71.7%), they did not consider it a substitute for fresh fruit. The most preferred type of fruit juice was mixed fruit juice (40.0%), followed by peach (18.2%) and sour cherry (17.4%). Fruit juice consumption was found to occur mainly during snacks (24.7%) and without being associated with a specific meal (45.2%). Regarding purchasing preferences, taste (32.9%), price (18.3%), naturalness (13.8%), and the absence of additives (12.5%) were identified as the most influential factors. A large proportion of respondents (82.1%) stated that discounts and promotions affected their purchasing decisions, whereas packaging was found to have a relatively limited impact (3.4%). While 54.3% of consumers indicated a preference for sugar-free or natural fruit juices, 40.5% reported being undecided on this issue. In addition, 77.1% of participants stated that they prepared fruit juice at home, with the main reasons being naturalness (30.6%), taste (27.9%), and perceived health benefits (20.8%). In conclusion, the findings suggest that fruit juice consumers in Diyarbakır shape their purchasing decisions by jointly considering health perception, product content, taste, brand trust, and environmental awareness, and perceive fruit juice not as an alternative to fresh fruit but as a complementary product.