Espor ve Satranç Oyuncularında Yürütücü İşlevler: Bilişsel Esneklik, Çalışma Belleği ve Engelleyici Kontrol

Abstract

Bu çalışmanın amacı, satranç ve e-sporla düzenli olarak ilgilenen bireylerin yürütücü işlev düzeyleri arasındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya koymak ve her iki etkinlik alanının yürütücü işlevler üzerindeki potansiyel etkilerini karşılaştırmalı bir yaklaşımla değerlendirmektir. Bu çalışmaya, yaş ortalaması 23.57±0.93 ve 6.97±0.92 yıllık e-spor deneyimi olan 30 esporcu ile yaş ortalaması 24.03±0.93 ve.23±2.17 yıllık satranç deneyimi olan 30 satranç oyuncusu katılmıştır. Çalışmada espor ve satranç oyuncularının yürütücü işlevlerinden bilişsel esneklik düzeyini belirlemek için; Berg Card Sorting Test (BCST), engelleyici kontrol düzeyini belirlemek için; Bivalent Shape Task (BST) ve çalışma belleği kapasitesini belirlemek için; Corsi Block Testi, amacıyla uygulanmıştır. Testler, Psychology Experiment Building Language (PEBL 2.3) yazılımı aracılığıyla yürütülmüştür. Normal dağılım gösterdiği belirlenen veriler üzerinde gruplar arası karşılaştırma için bağımsız örneklem t-testi kullanılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, esporcuların satranç oyuncularına kıyasla bilişsel esneklik (BCST reaksiyon süresi, doğruluk ve perseveratif hata) ve ketleme hızı (BST reaksiyon süresi) değişkenlerinde istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha üstün performans sergilediğini göstermiştir (p .05). Sonuç olarak; e-sporun özellikle bilişsel esneklik ve ketleme süreçleri üzerinde daha belirgin bir performans avantajı sağlayabileceğini düşündürürken, çalışan bellek kapasitesi açısından satranç ve e-spor arasında benzer bir bilişsel performanslar göstermektedir.