SİLVAN ŞEHRİNİN KURULUŞU, GELİŞMESİ ve FONKSİYONLARI

Abstract

Diyarbakır Havzası’nın kuzeyini kuşatan kenar kıvrımlarının eteğinde ve onun önünde uzanan bir düzlük üzerine kurulmuş olan Silvan şehri, aynı adı taşıyan ilçenin merkezi olup 836 m. yükseltisinde yer alır. Silvan şehri esasen Güneydoğu Torosların güney eteklerinden güneye, yani plato yüzeylerine doğru uzanmaktadır. Şehir, topografyaya uygun olarak kuzeybatı-güneydoğu doğrultusunda gelişim göstermektedir. Günümüzde ise şehir, Diyarbakır yönüne doğru hızlı bir gelişim içerisinde olup oval bir yerleşme formuna benzemeye başlamaktadır. Silvan şehri, sahip olduğu elverişli konumu, uygun klimatik ve edafik şartları ve zengin su kaynakları sayesinde eskiden beri yerleşmeye sahne olmuş ve insanları kendine çekmeyi başarmıştır. Silvan’da yerleşme tarihinin MÖ 4000’li yıllara kadar dayandığı tahmin edilmekte ve sahip olduğu maddi kültür belgelerinden de anlaşılacağı üzere, birçok kültüre ev sahipliği yaptığı bilinmektedir. Silvan, geçmişte çok önemli siyasi ve ekonomik fonksiyonlar üstlenmiş, köklü bir yerleşim birimidir. Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulmasıyla birlikte Silvan, Diyarbakır iline bağlı bir ilçenin merkezi olmuştur. Cumhuriyet’in ilk devresinde, 1927 yılında yapılan nüfus sayımında şehir 2605 kişilik bir nüfusa sahipti. Günümüzde ise Silvan, 44324 kişilik nüfusu ile küçük bir şehir görünümündedir. Bu çalışmada arşiv ve arazi incelemeleri yapılarak Silvan şehrinin kuruluş ve gelişme evreleri tarihi coğrafya perspektifiyle değerlendirilmiştir. Çalışmanın başlıca amacı ise, Silvan şehrinin kuruluşu, gelişmesi ve yerleşmenin sürekliliğini sağlayan coğrafi faktörleri inceleyerek, şehrin günümüzdeki yapısı ve fonksiyonlarını analizi etmektir.