İkinci iktidar döneminde Taliban

Abstract

2021 yılında Taliban'ın yeniden iktidara gelişiyle birlikte Afganistan'da inşa edilmeye çalışılan din temelli toplumsal düzen, uluslararası kamuoyunun yakından takip ettiği güncel bir mesele hâline gelmiştir. Bu çalışmanın özgün yönlerinden biri, Taliban'ın oluşturmak istediği dinî toplum modelini ve ona yöneltilen dış eleştirilerin dayandığı bilgi kaynakları çerçevesinde ele alarak değerlendirmesidir. Bu bağlamda araştırma, hem Taliban'ın kendi ideolojik söylemini hem de küresel perspektiften hareketle ona yöneltilen değerlendirmeleri karşılaştırmalı bir düzlemde incelemektedir. Çalışmada ayrıca Taliban'ın birinci ve ikinci iktidar dönemleri karşılaştırılarak hareketin din anlayışında, yönetim pratiğinde ve toplumsal düzen tasavvurunda meydana gelen değişim ve süreklilikler analiz edilmektedir. Bu inceleme, Taliban yönetiminin hukuk, eğitim, insan hakları, ekonomi, iç politikalar ve sosyal hizmet ağları gibi temel toplumsal alanlarda izlediği uygulamaları da kapsamaktadır. Araştırma, bu alanlardaki dönüşümü din sosyolojisi bağlamında açıklamayı amaçlamakta olup doküman analizi, içerik analizi ve karşılaştırmalı analiz yöntemlerini kullanmaktadır.

Following the Taliban's return to power in 2021, the religiously oriented social order they have sought to construct in Afghanistan has become a prominent issue closely monitored by the international community. One of the distinctive aspects of this study is its examination of the Taliban's envisioned din-based social model within the framework of the epistemic sources underpinning external critiques directed at the movement, including international human rights norms, modernity, and the discourse of capitalism. In this context, the research analyzes both the Taliban's own ideological discourse and the evaluations formulated from a global perspective through a comparative lens. The study also compares the movement's first and second periods of rule to identify continuities and changes in its understanding of din, its modes of governance, and its conception of social order. Furthermore, the analysis encompasses the Taliban administration's policies in major societal domains such as law, education, human rights, economy, domestic governance, and social-service networks. The research aims to elucidate these transformations within the framework of the sociology of religion and employs document analysis, content analysis, and comparative analysis as its primary methodological approaches.