Resimlerin Dili: Çocuk Edebiyatında Anlam Üretimi (Öykü Çemberi Örneği)

Abstract

Bu araştırmanın amacı, çocuk edebiyatında resimlerin dilini anlamak üzere Aysel Gürmen’in Öykü Çemberi serisinde yer alan resimli öykü kitaplarında görsellerin işlevini incelemektir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde doküman incelemesine dayalı betimsel çalışma olarak tasarlanmıştır. Çalışmanın örneklemini, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen seriye ait 10 öykü kitabı oluşturmaktadır. Veriler, nitel içerik analizi yöntemiyle ve Elo ve Kyngäs (2008) tarafından önerilen hazırlık, örgütleme ve raporlama aşamalarına göre analiz edilmiştir. Analiz sürecinde resim ve metin ilişkisi, çocuğa görelik, değerler eğitimi, dil gelişimi, okur ve metin etkileşimi, anlatım ve sıralama becerileri, renk ve duygu ilişkisi, görsel estetik ve psikolojik destek boyutları temel ölçütler olarak ele alınmıştır. Elde edilen bulgular, seride yer alan görsellerin metni tekrar eden unsurlar olmaktan ziyade anlatıyı tamamlayan ve anlamı derinleştiren işlev üstlendiğini göstermektedir. Ayrıca görsellerin çocuğa görelik ilkesine uygun olduğu, değerlerin dolaylı biçimde sunulduğu, dil gelişimini ve okur etkileşimini desteklediği, anlatım ve sıralama becerilerine katkı sağladığı ve duygusal olarak destekleyici yapı sunduğu belirlenmiştir. Öykü Çemberi serisindeki görsellerin çocuk edebiyatı bağlamında çok boyutlu işlev taşıdığı ve çocuğun bilişsel, duyuşsal ve dilsel gelişimini destekleyen bütüncül anlatı yapısı oluşturduğu görülmüştür. Elde edilen bulguların çocuk edebiyatı alanındaki uygulamalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.