Okul Liderliğinin Öğretmenlerin Örgütsel Sinizm ve Örgütsel Sessizlik Algıları Üzerindeki Etkisi: Bir Meta-Analiz Çalışması

Abstract

Bu çalışmanın temel amacı, okul yöneticilerinin göstermiş oldukları liderlik davranışlarının öğretmenlerin örgütsel sinizm ve örgütsel sessizlik algıları üzerindeki etkisini meta- analiz yöntemiyle belirlemektir. Meta-analize dâhil edilecek araştırmaları belirlemek için YÖK Tez Tarama sistemi, ULAKBİM, Dergipark, Google Akademik, EBSCO, SOBİAD, ASOS veri tabanları incelenerek literatür taraması gerçekleştirildi. Geliştirilen tarama stratejisiyle okul liderliği ile örgütsel sinizm arasındaki ilişkiye yönelik 26 araştırmaya ulaşıldı ve bu araştırmaların 18’i çalışmaya dahil edildi. Bu 18 çalışmanın 11’i yapıcı okul liderliği davranışları ile örgütsel sinizm arasındaki ilişkiye yönelik kalan 7’si ise yapıcı olmayan okul liderliği davranışları ve örgütsel sinizm arasındaki ilişkiye yönelik olacak şekilde 2 başlık altında çalışmaya dahil edildi. Okul liderliği ile örgütsel sessizlik arasındaki ilişkiye yönelik ise 22 araştırmaya ulaşıldı ve bu araştırmaların 16’sı çalışmaya dahil edildi. Bu 16 çalışmanın 8’i yapıcı okul liderliği davranışları ile örgütsel sessizlik arasındaki ilişkiye yönelik kalan 8’i ise yapıcı olmayan okul liderliği davranışları ve örgütsel sessizlik arasındaki ilişkiye yönelik olacak şekilde 2 başlık altında çalışmaya dahil edildi. Çalışmaya dâhil edilen veriler Excel programına aktarıldıktan sonra Comprehensive Meta-Analysis programında analizler yapıldı. Tüm meta-analizler hesaplamaları rassal etki modeli temel alınarak yapıldı. Okul liderliğinin örgütsel sinizm ve örgütsel sessizlik algıları üzerindeki ortalama etki büyüklüğünde liderlik türleri, okul kademesi ve yayın türü değişkenleri için moderatör analizi gerçekleştirildi. Elde edilen bulgulara göre yapıcı okul liderliğinin öğretmenlerin örgütsel sinizm algıları üzerinde orta düzeyde negatif yönde bir etkiye sahip olduğu tespit edildi [r = -.43]. Çalışmada liderlik türleri ve okul kademesi moderatörlerinin örgütsel sinizm algısı üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu, yayın türü moderatörünün ise örgütsel sinizm algısı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı sonucuna ulaşıldı. Yapıcı olmayan okul liderliğinin öğretmenlerin örgütsel sinizm algıları üzerinde geniş düzeyde pozitif yönde bir etkiye sahip olduğu tespit edildi [r = .58]. Çalışmanın moderatör değişkeni olan liderlik türürnün örgütsel sinizm algısı üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu, okul kademesi ve yayın türü moderatörlerinin ise örgütsel sinizm algısı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı sonucuna ulaşıldı. Yapıcı okul liderliğinin öğretmenlerin örgütsel sessizlik algıları üzerinde orta düzeyde negatif yönde bir etkiye sahip olduğu tespit edildi [r = -.37]. Çalışmada liderlik türleri ve okul kademesi moderatörlerinin örgütsel sessizlik algısı üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu, yayın türü moderatörünün ise örgütsel sessizlik algısı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı sonucuna ulaşıldı. Yapıcı olmayan okul liderliğinin öğretmenlerin örgütsel sessizlik algıları üzerinde orta düzeyde pozitif yönde bir etkiye sahip olduğu tespit edildi [r = .35]. Çalışmada liderlik türleri ve okul kademesi moderatörlerinin örgütsel sessizlik algısı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin olmadığı sonucuna ulaşılırken yayın türü moderatörünün örgütsel sessizlik algısı üzerindeki etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.