İbn Hişâm’ın Evdahü’l-Mesâlik Adlı Eserinde Şiirle İstişhâd Metodu

Abstract

Tam adı Ebû Muhammed Cemâluddîn ‘Abdullâh b. Yûsuf b. Ahmed b. ‘Abdillâh b. Hişâm el-Ensârî el-Mısrî (öl. 708/1309) Arap dili gramerinde özellikle de Basra ve Kûfe ekollerinin ortak paydalarını temsil eden uzlaşmacı yönüyle öne çıkan önemli bir dilcidir. İslami ilimlerin birçok alanında eser yazan müellif dil çalışmalarında alana katkı sağlayan eserler ve yöntemler miras bırakmıştır. Arap dilindeki önemli katkıları nedeniyle çalışmamızda ele aldığımız İbn Hişâm’ın gerek eserleri gerekse de eserlerinde kullandığı özgün yöntemlerini ortaya koymayı hedefledik. Bu hedef doğrultusunda İbn Hişâm’ın konuları ele alış şekli ve açıklama sürecinde dayandığı kanıtların başında gelen Arap şiirleriyle istişhâd yöntemini detaylıca işledik. Yazarın Arap dilcileri içerisindeki konumunun tespiti ve konuya eğilime yönelik özgün yöntemini eserleri ışığında açığa çıkarmak amacıyla kaleme aldığı tüm eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Son olarak da yazarın anlatımdaki en bariz yönü olan istişhâd metodu; tanımı, tarihsel süreci, kaynakları gibi farklı açılardan ele alınmıştır.