Bazı antepfıstığı anaçlarının fidan dönemindeki kuraklık performanslarının belirlenmesi

Abstract

Bu araştırma, 2024 yılında Türkiye'nin önemli fıstık üretim alanlarından biri olan Botan Çayı'na ev sahipliği yapan verimli tarım topraklarına sahip Siirt ilinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma Siirt Üniversitesi Tarım ve Hayvancılık Alanında İhtisas Üniversitesi bünyesindeki Ziraat Fakültesinin serasında yürütülmüştür. Araştırmanın bitkisel materyallerini Siirt Fıstığı tohumları ve Siirt'e bağlı köylerde farklı lokasyonlarda bulunan ve her birinin en az 400 ile 600 yaşında olduğu tahmin edilen, daha verimli olması için de zamanında verimli buttum ağaçlarından aşılanan 3 farklı anıt ağaçtan toplanan Buttum (Pistacia khinjuk Stocks) tohumları oluşturmuştur. Tohumlar 5 litrelik torf ve perlit karışımı ile doldurulmuş ve saksılarda yetiştirilmiştir. Denemeler, tesadüf parselleri deneme desenine göre düzenlenmiştir. Üç farklı sulama rejimi uygulanmıştır: Kontrol grubunda; tarla kapasitesinin %100'ü oranında sulama yapılmıştır (tam sulama). Orta kuraklık grubunda; sulama miktarı tarla kapasitesinin %66'sına indirilmiştir. Şiddetli kuraklık grubunda; sulama miktarı tarla kapasitesinin %33'ü ile sınırlandırılmıştır. Her grup, 4 tekerrürden oluşmuş ve her tekerrürde 12 fidan yer almıştır. Deneme 8 hafta süreyle yürütülmüştür. Çalışmada elde edilen sonuçlara göre; gövde kuru ağırlığı anaçtan anaca farklılık göstermiştir. Sulama seviyeleri bitki gelişimi üzerinde belirleyici bir faktör olmuştur. Özellikle Siirt fıstığı anacının sulamaya olumlu tepki verdiği, Buttum 3'ün ise su kısıtlı koşullara karşı daha duyarlı olduğu belirlenmiştir. Bu bağlamda, su kullanım etkinliği ve biyokütle üretimi göz önüne alındığında, üretim bölgesinin su kaynakları doğrultusunda uygun anaç seçiminin yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.

This research was conducted in Siirt province, which hosts the Botan River, one of Turkey's important pistachio production areas, and has fertile agricultural lands. The research was carried out in the greenhouse of the Faculty of Agriculture within the Siirt University Specialized University in Agriculture and Animal Husbandry. The plant materials for the study were Siirt Pistachio seeds, which are common in the region, and Buttum (Pistacia khinjuk Stocks) collected from three different monumental trees located in different locations in villages affiliated with Siirt, each estimated to be at least 400 to 600 years old and grafted from productive buttum trees at the right time for greater productivity. The seeds were grown in pots filled with a mixture of 5 liters of peat and perlite. The experiments were arranged according to a randomized complete block design. Three different irrigation regimes were applied: Control Group: Irrigation was applied at 100% of field capacity (full irrigation). Moderate Drought: The irrigation amount was reduced to 66% of field capacity. Severe Drought: The irrigation amount was limited to 33% of field capacity. Each group consisted of 4 replicates, with 12 seedlings in each replicate. The experiment lasted 8 weeks. According to the results obtained in the study, the dry weight of the trunk varied from rootstock to rootstock. It revealed that irrigation levels are a decisive factor in plant development. Specifically, it was determined that the Siirt pistachio rootstock responded positively to irrigation, while Buttum 3 was more sensitive to water-limited conditions. In this context, considering water use efficiency and biomass production, it was concluded that the appropriate rootstock selection should be made in line with the water resources of the production area.