Balkanlarda Açan Bir Çiçek: Eskicumalı Hamîd’in Gül Tasvirleri

Abstract

Osmanlı Devleti’nin Balkan coğrafyasında bulunan şehirleri fethinden sonra bu şehirlerde yetişen şairlerin klasik Türk edebiyatına çok büyük katkısı olmuştur. Bosna’dan Filibe’ye, Manastır’dan Sofya’ya, Üsküp’ten Vardar Yenicesi’ne kadar birçok Rumeli şehrinde yetişen yüzlerce şair, edebiyat tarihlerindeki yerini almıştır. Tarihi kaynaklarda isimlerine rastlanılmayan fakat yapılan çalışmalarla gün yüzüne çıkarılan birçok şair bulunmakla beraber gün yüzüne çıkarılmayı bekleyen nice şairin olduğu da tahmin edilmektedir. Rumeli’de, hem yetiştirdiği şair sayısı hem de gülcülüğün merkezi olması bakımından Bulgaristan’ın ayrı bir yeri bulunmaktadır. Trakya topraklarında gül yetiştiği bilgisi tarihçi Heredot’a kadar uzanır. Osmanlı Devleti’nin 18. yüzyılda Bulgaristan’a yağ gülü getirmesi ve coğrafyanın bu çiçeği yetiştirmeye elverişli olmasının anlaşılmasının ardından Bulgaristan’daki birçok şehir günümüze değin gülleriyle anılmıştır. Bulgaristan şehirlerinden biri olan Eskicuma’da doğan 19. yüzyıl klasik Türk şairlerinden biri de -tezkirelerde kendisinden bahsedilmeyen- Hamîd’dir. Yeni mazmun arayışlarında olan Hamîd’in şiirlerinde görülen gül, gülşen, gülzar, gülistan, gonca gibi gül etrafında oluşan kelimelerin sıklıkla kullanılması dikkatimizi çekmiş ve bu yönde inceleme yapılmıştır. Görsel bir şair diyebileceğimiz Hamîd’in Şumnu, Tırnova gibi Rumeli şehirlerinin güzelliklerini tasvir etmesinden hareketle, Bulgaristan’ın gül yetiştiriciliğinin Hamid’in şiirlerinde ne derece yer edindiği incelemeye tabi tutulmuştur.