Derviş Mehmed'in Maktel-i Hüseyin'i (İnceleme-metin)

Abstract

Çalışmamızda Derviş Mehmed'in XV. yüzyılda kaleme aldığı ve râvîsi olarak Ebû Tahir-i Tûsî' yi gösterdiği eserinin çeviri yazısını yaptık. Şair, Maktel-i Hüseyin adını verdiği eserini yarı manzum yarı mensur şekilde yazmıştır. Eserin farklı nüshalarına, tarafımızca yapılan araştırmalar sonucu rastlanmamış olup eser, orijinal olma özelliği taşımaktadır. II. Murat döneminde yazılan eser, eldeki verilere göre şimdilik Türk edebiyatında maktel türündeki bilinen ikinci eserdir. Eser II. Murat'a sunulmuş olup yazıldığı tarih eserin sonundaki ebced hesabına göre 1423/24' tür. Eserin dili oldukça sadedir. Denilebilir ki günlük konuşma dili ile yazılmıştır. Müellife dair herhangi bir kayıt bulamadık. Eser içinde kullanılmış olan farklı mahlaslardan da yola çıktık fakat herhangi bir bilgiye ulaşamadık. Eser genel itibarıyla mesnevi nazım biçimine uygun olarak yazılmış olsa da eserin içerisinde yer yer kaside ve gazellere de rastlanmaktadır. Orijinal olma özelliği taşıyan bu eseri bulup çeviri yazısını yaparak gün yüzüne çıkardık. Çalışmamıza konu olan eser Kerbelâ olayının edebiyatımıza yansıması özelliği göstermektedir. Bu sayede bu alana Maktel-i Hüseyin türünde yeni bir eserin çeviri yazılı metni kazandırılmıştır. Anahtar kelimeler: Kerbelâ, Hz. Hüseyin, Ehl-i Beyt, Maktel, Derviş Mehmed

In this study, we translated Derviş Mehmed's work, a 15th-century maktel example, into modern Turkish, using Ebû Tahir-i Tûsî as his narrator. Written in half poem and half prose, the poet's piece is titled Maktel-i Hüseyin. Based on our analysis, multiple copies of the work have not been discovered, indicating that it is unique. Written under Murat II's reign, the work is the second known example of the maktel genre in Turkish literature, based on the information that is currently accessible. The work was submitted to Murat II, and the abjad computation at the conclusion of the book indicates that it was written in 1423/24. The scripture uses very basic language. It might be argued that it was written in speech that people use every day. No information about the author could be located. Our search began with the several pseudonyms employed in the work, but we were unable to locate any information. Even though the poem is mostly composed in mesnevi verse, there are a few odes and ghazals scattered throughout. We discovered, transcribed, and made this original work public. Our analysis demonstrates how the Kerbala incident has influenced our literary works. This served to introduce a fresh piece in the Maktel-i Hüseyin genre to this field. Key words: Karbala, Hz. Hüseyin, Ahl al-Bayt, Maktel, Dervish Mehmed