Vergiye yönelik bireysel tutumların incelenmesi ve değerlendirilmesi: Siirt ili örneği

Abstract

Bu araştırmanın amacı, vergiye yönelik bireysel tutumları çeşitli değişkenler çerçevesinde incelemek ve Siirt ili özelinde değerlendirmektir. Vergi gelirlerinin kamu hizmetlerinin finansmanındaki belirleyici rolü dikkate alındığında, mükelleflerin vergiye ilişkin tutumlarının anlaşılması, gönüllü vergi uyumunun artırılması açısından önem arz etmektedir. Bu bağlamda çalışmada, vergi bilinci, vergi ahlakı, vergi adaleti algısı ve gönüllü vergi uyumu gibi kavramlar temel alınarak bireylerin vergisel tutumları analiz edilmiştir. Araştırma, betimsel tarama modeline dayalı nicel bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın evrenini Siirt ilinde faaliyet gösteren vergi mükellefleri oluşturmakta olup, örneklemi tesadüfi (rondom) örnekleme yöntemiyle seçilen 438 mükellef meydana getirmektedir. Veri toplama aracı olarak, 2011 yılında Prof. Dr. Serpil Ağcakaya danışmanlığında Emine Tunca tarafından geliştirilen ve bilimsel geçerliliği kanıtlanmış olan vergiye yönelik tutum ölçeği kullanılmıştır. Ölçeğin güvenirliğini belirlemek amacıyla yapılan analiz sonucunda Cronbach Alpha katsayısı 0,86 olarak hesaplanmış ve ölçme aracının yüksek düzeyde güvenilir olduğu belirlenmiştir. Elde edilen veriler uygun istatistiksel yöntemler kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, vergiye yönelik bireysel tutumların demografik değişkenlere göre farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Özellikle eğitim düzeyi ve vergi bilinci arttıkça vergiye yönelik tutumların daha olumlu yönde şekillendiği belirlenmiştir. Ayrıca vergi adaleti algısı ve kamu harcamalarına duyulan güvenin, bireylerin gönüllü vergi uyumunu etkileyen önemli faktörler arasında yer aldığı tespit edilmiştir. Araştırma sonuçlarının, vergi bilincinin artırılmasına yönelik politika ve uygulamalara katkı sağlaması, aynı zamanda yerel düzeyde vergiye yönelik tutumların anlaşılmasına ışık tutması beklenmektedir.

The aim of this study is to examine individual attitudes toward taxation within the framework of various variables and to evaluate them specifically in the province of Siirt. Considering the determining role of tax revenues in the financing of public services, understanding taxpayers' attitudes toward taxation is of great importance in terms of increasing voluntary tax compliance. In this context, individuals' tax-related attitudes were analyzed based on key concepts such as tax awareness, tax morale, perception of tax justice, and voluntary tax compliance. The study was designed as a quantitative research based on the descriptive survey model. The population of the research consists of taxpayers operating in the province of Siirt, while the sample comprises 438 taxpayers selected through random sampling. As the data collection instrument, the tax attitude scale developed by Emine Tunca in 2011 under the supervision of Prof. Dr. Serpil Ağcakaya, which has proven scientific validity, was used. The reliability analysis conducted to assess the measurement tool yielded a Cronbach's Alpha coefficient of 0.86, indicating a high level of reliability. The collected data were analyzed using appropriate statistical methods. The findings reveal that individual attitudes toward taxation differ according to demographic variables. In particular, it was determined that as the level of education and tax awareness increases, attitudes toward taxation become more positive. In addition, the perception of tax justice and trust in public expenditures were identified as significant factors influencing voluntary tax compliance. It is expected that the results of the study will contribute to policies and practices aimed at increasing tax awareness and will also provide insight into the understanding of tax-related attitudes at the local level.