TÜRKÇEDEKİ DEYİMLERDE KONUŞMA BECERİSİ

Abstract

Konuşma becerisi, Türkçenin okuma, yazma ve dinlemeyle birlikte dört temel dil becerisinden biridir. Bu beceri, dinleme becerisiyle birlikte günlük iletişimin çok önemli bir bölümünde kullanılmaktadır. Bu araştırmanın amacı, Türkçedeki deyimlerde konuşma becerisinin yerini tespit etmektir. Tarama modelinde doküman incelemesi ile gerçekleştirilen çalışmanın örneklemini Türk Dil Kurumu tarafından 2010 yılında 11. baskısı yapılan Türkçe Sözlük oluşturmuştur. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde içerik analizinden yararlanılmıştır. Yapılan analiz neticesinde konuşma becerisiyle ilgili deyimler konuşma yetisi, konuşma aşaması, içerik, üslup, konuşma süresi, konuşma dışı unsurlar, ses tonu ve konuşma ortamı olmak üzere sekiz kategori altında toplanmıştır. Bu kategoriler altında da çeşitli temalara yer verilmiştir. Çalışmada konuşma becerisiyle ilgili olan 621 deyim (birden fazla anlamı olanlarla birlikte 640 deyim) bulgular bölümünde frekans ve yüzde değerleriyle tablolar hâlinde sunulmuştur. Araştırma sonucunda konuşma becerisiyle ilgili deyimlerin en fazla üslup (%27), içerik (%15), konuşma yetisi (%14), konuşma dışı unsurlar (%12) ve konuşma süresi (%11) kategorilerinde yer aldığı belirlenmiştir. Bunlar dışındaki kategoriler ise ses tonu (%8), konuşma ortamı (%7) ve konuşma aşaması (%6) şeklinde sıralanmıştır.