FARKLI BRANŞLARDAKİ SPORCULARDA ZİHİNSEL DAYANIKLILIK İLE SPORTİF ÖZGÜVEN ARASINDAKİ İLİŞKİNİN İNCELENMESİ

Abstract

Bu çalışmanın amacı, farklı branşlardaki sporcularda zihinsel dayanıklılık ile sportif özgüven arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Evreni Siirt ilinde atletizm, voleybol, basketbol ve judo branşlarında lisanslı 4314 sporcu, örneklemi ise 176’sı erkek (%57,5) ve 130’u kadın (%42,5) olmak üzere 306 gönüllü sporcu oluşturmuştur. Veriler; Seydaoğulları (2018) Sporda Zihinsel Dayanıklılık Envanteri ve Vealey (1986) Sportif Özgüven Envanteri (Engür ve ark., 2006 uyarlaması) ile toplanmıştır. Analizler SPSS 27.0’da; normallik sonrası bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA, Tukey post-hoc ve Pearson korelasyon yöntemleriyle gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularına göre zihinsel dayanıklılık ile sportif özgüven arasında pozitif yönde düşük düzeyde ve istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Cinsiyet ve yaş değişkenlerine göre zihinsel dayanıklılık ve özgüven düzeylerinde anlamlı farklılık tespit edilmemiştir. Branş değişkenine göre özgüven düzeylerinde anlamlı farklılık bulunmazken, zihinsel dayanıklılık düzeylerinde anlamlı farklılık belirlenmiştir. Post-Hoc analiz sonuçları, voleybol sporcularının zihinsel dayanıklılık puan ortalamalarının judo sporcularına göre daha yüksek olduğunu göstermiştir. Spor yapma yılı değişkenine göre özgüven düzeylerinde anlamlı farklılık bulunmazken, zihinsel dayanıklılık düzeylerinin spor deneyimi arttıkça anlamlı biçimde yükseldiği tespit edilmiştir. Özellikle 10 yıl ve üzeri spor yapan bireylerin zihinsel dayanıklılık puanlarının 1–3 yıl spor yapanlara göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Zihinsel dayanıklılık ile sportif özgüven arasında anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Zihinsel dayanıklılığın özellikle spor branşı ve spor deneyimi değişkenlerinden etkilendiği, bununla birlikte özgüven düzeyinin demografik değişkenlere göre anlamlı biçimde farklılaşmadığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda sporcularda performans gelişimi sürecinde fiziksel antrenmanların yanı sıra zihinsel beceri eğitimlerine de sistematik biçimde yer verilmesinin önemli olduğu değerlendirilmektedir.